فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثر تیمارهای مختلف تغذیه‌ای بر بازده و ترکیب‌های اسانس مرزه بختیاری (Satureja bachtiarica Bunge) انجام گرفت. مرزه بختیاری گیاه  معطر و دارویی چندساله از خانواده نعناعیان و انحصاری ایران می‌باشد. مرزه بختیاری در غرب و مرکز ایران، در رویشگاه دامنه‌های صخره‌ای و سنگی برخی مناطق یافت می‌شود.روش پژوهش: این تحقیق طی چهار سال (1397 الی 1400) در شرایط زراعی استان البرز اجرا شد. شانزده تیمار تغذیه‌ای شامل کود شیمیایی، کود دامی، ورمی‌کمپوست، مخلوط‌هایی با مقادیر مختلف از کود شیمیایی، دامی و ورمی‌کمپوست،  Glomus mosseae، Glomus intraradaices، Azospirillum lipoferrum، Pseudomonas putida، Thiobacillus thioparus، Thiobacillus thioparus+ مقادیر مختلف گوگرد، Thiobacillus thioparus+ ورمی‌کمپوست و تیمار شاهد بودند. در تیمارهای حاوی میکوریزا پیش از کاشت نشاها در مزرعه در هر چاله کاشت، 10 گرم از قارچ Glomus ریخته شد و در تیمارهای حاوی باکتری برای تلقیح نشاها با باکتری‌های موردنظر، ابتدا نشاها به‌مدت 20 دقیقه در مایه تلقیح  قرار گرفته، سپس به چاله‌های کشت منتقل و بلافاصله آبیاری برای این تیمارها صورت گرفت. سرشاخه گیاهان در مرحله گلدهی کامل برداشت و پس از خشک‌کردن در سایه و دمای اتاق اسانس‌گیری شدند. ترکیبات شیمیایی اسانس‌ها به‌وسیله کروماتوگرافی گازی (GC-FID) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی (GC/MS) شناسایی شدند.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد اثر سال و اثر متقابل سال در تیمارهای تغذیه‌ای بر درصد اسانس (وزنی/وزنی) در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار بود. بالاترین بازده اسانس (30/2 درصد) در سال دوم از تیمار 50 تن نیتروژن، 25 تن فسفر و 25 تن پتاسیم در هکتار+ 60 تن در هکتار کود دامی به‌دست آمد و بیش‌ترین درصد کارواکرول در طی 4 سال با میانگین 2/61 درصد در تیمار 60 تن در هکتار کود دامی مشاهده شد.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد استفاده از تیمارهای تغذیه‌ای در افزایش کارواکرول و بازده اسانس مرزه بختیاری نسبت به شاهد مؤثر بودند.