فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: گیاه دارویی پروانش با نام علمی (Catharanthus roseus (L.) G.DON) یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی در دنیا می­باشد که علاوه بر داشتن برگ­ها و گل­های زیبا و کاربرد زینتی، در برگ­ها و ریشه‌های خود دارای آلکالوئیدهای بسیار مهمی می‌باشد که ­در شیمی‌درمانی انواع سرطان­ها و درمان افت فشار خون کاربرد دارد.روش پژوهش: این آزمایش به‌منظور بررسی اثر تنظیم‌کننده‌های رشد و محلول‌پاشی با نانوذرات روی و منیزیم در شرایط تنش خشکی بر میزان آلکالوئید کل، آنتوسیانین، کلروفیل کل وزن تر و خشک سرشاخه­های حاوی آلکالوئید و تعداد شاخه‌های جانبی گیاه دارویی پروانش در شرایط گلخانه­ای، به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح­های کاملاً تصادفی، طی سال­های 1399 و 1400 در تهران صورت گرفت که عامل خشکی با استفاده از تشتک تبخیر (در سه سطح 40، 60 و 80 میلی­متر) عامل دوم تنظیم‌کننده­های رشد (شاهد، اکسین، جیبرلین، سایتوکینین هرکدام به غلظت  50 پی‌پی‌ام) و عامل سوم نانوذرات (شاهد، روی، منیزیم، هرکدام به غلظت 1 میلی‌گرم و ترکیب روی و منیزیم هرکدام 5/0 میلی‌گرم) اعمال گردید.یافته­‌ها: نتایج نشان داد که در بررسی اثرات تنش خشکی و محلول‌پاشی نانوذرات روی و منیزیم بر کلیه صفات موردبررسی (آلکالوئید کل، آنتوسیانین، کلروفیل کل وزن تر و خشک سرشاخه­های حاوی آلکالوئید و تعداد شاخه‌های جانبی) اختلاف آماری معنی­داری در سطح یک درصد ایجاد شد. هم‌چنین در بررسی اثرات تنظیم‌کننده­های رشد نیز به‌غیر از آلکالوئید کل، بر روی سایر صفات موردبررسی، اثرات آماری معنی­داری در سطح یک درصد ایجاد شد. در بررسی اثرات متقابل تنش خشکی و تنظیم‌کننده­های رشد بر وزن تر سرشاخه­های حاوی آلکالوئید تأثیر معنی­داری در سطح یک درصد ایجاد شد. بیش‌ترین وزن خشک اندام هوایی در شرایط آبیاری مطلوب و تحت تأثیر هورمون جیبرلین (96/34 گرم در بوته) مشاهده شد. اما در سایر موارد اثر آماری معنی­داری بر صفات موردنظر مشاهده نشد.نتیجه‌­گیری: تنش خشکی، مکانسیم­های دفاعی مانند رنگدانه­های آنتوسیانین و ترکیبات ثانویه را از خود بروز داد و آلکالوئیدهای کل نیز با افزایش تنش خشکی افزایش یافت که بیش‌ترین درصد آلکالوئیدهای کل در تنش شدید خشکی (57/1 درصد) به‌دست آمد. مصرف کودهای ریزمغذی به‌صورت نانو باعث افزایش میزان تجمع ماده خشک و ترکیبات ثانویه شد و تأثیر منیزیم بیش‌تر از تأثیر روی بود. در کاربرد هورمون­ها، مصرف هورمون جیبرلین اثر بیش‌تری در وزن تر و خشک شاخساره­ها در شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی داشت.