طبقهبندی الگوهای سینوپتیکی بارشزا در سواحل دریای خزر
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشکدۀ هواشناسی
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور
doi
10.22059/jphgr.2014.50617چکیده
با توجه به ارتباط تنگاتنگ الگوهای گردش جوی و عناصر اقلیمی، میتوان پدیدههای فرین آبوهوایی، مانند سیل و خشکسالی و دورههای خشک و تر را به تغییرات الگوهای گردش جوی نسبت داد. برای طبقهبندی الگوهای سینوپتیکی بارشزا، دادههای گردآوریشدۀ میانگین روزانۀ تراز 500 هکتوپاسکال و فشار سطح دریا طی دورۀ آماری 2008-1950 مورد استفاده قرار گرفت و برای ارزیابی نقشۀ الگوهای بارش، دادههای مجموع بارش روزانه طی دورۀ آماری 2008-1960 جمعآوری شدند. با استفاده از روش تحلیل مؤلفههای اصلی، همۀ روزهای مورد مطالعه را به هجده گروه تقسیمبندی شدند و پس از آن، نقشههای ترکیبی تراز 500 هکتوپاسکال و فشار سطح دریا برای هر یک از تیپهای هوا تهیه شد. برای ارزیابی رابطۀ الگوهای گردش جوی بر احتمال وقوع بارش و شدت بارش، شاخص PI مورد استفاده قرار گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد، الگوهای گردش جوی 4CP، 5CP، 12CP، 1CP و 15CP، جزء الگوهای بارشزای شدید و فراگیر و الگوهای گردش جوی 7CP، 13CP، 16CP، 17CP و 18CP، جزء الگوهای بارشزای ملایم هستند. از نظر توزیع فراونی سالانه، الگوهای گردش جوی 3 CP، 5 CP، 13CP و 15CP در سرتاسر سال و الگوهای گردش جوی 2CP، 6CP و 10CP در فصل تابستان، فعالیت دارند.