فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی نحوه ارتباط بین منبع و مخزن در گیاه گندم و تأثیر محدودیت هر یک از آن‌ها بر عملکرد دانه تحت شرایط مطلوب و نیز تنش کم‌آبی اجرا گردید.روش پژوهش: پژوهش در سال زراعی 1398-1397 به‌صورت کرت­های خردشده در قالب بلوک­ کامل تصادفی در سه تکرار، در مرکز تحقیقات کشاورزی استان تهران اجرا شد. عامل اصلی، خشکی در سه سطح آبیاری مطلوب (50 میلی‌متر تبخیر از تشتک معادل 8250 مترمکعب)، تنش متوسط (80 میلی‌متر تبخیر از تشتک معادل 5130 مترمکعب) و تنش شدید (110 میلی‌متر تبخیر از تشتک معادل 4100 مترمکعب) و عامل فرعی محدودیت مبدأ و مقصد در چهار سطح بدون محدودیت، حذف برگ‌های نیمه بالایی، حذف برگ‌های نیمه پایینی و حذف نیمی از طول سنبله بود.یافته‌ها: تنش کم‌آبیاری سبب کاهش 4/23 درصد و 1/32 درصد عملکرد به‌ترتیب برای تنش خفیف و شدید شد. خشکی سبب افزایش معنی­دار غلظت پرولین شد. پروتئین دانه در شرایط تنش شدید به بالاترین حد خود و میانگین 3/12 درصد رسید. خشکی غلظت کلروفیل a وb را کاهش داد. اثر تیمار محدودیت مبدأ یا مقصد بر کلیه صفات به‌جز محتوای نسبی آب برگ و غلظت کلروفیل b معنی­دار بود. حذف برگ‌های نیمه پایینی سبب کاهش عملکرد به میزان 3/10 درصد و برای حذف برگ‌های نیمه بالایی بوته بیش‌تر و معادل 3/18 درصد بود. بیش‌ترین تأثیر منفی بر عملکرد دانه با حذف نیمی از طول سنبله­ها و به میزان 2/34 درصد اتفاق افتاد.نتیجه‌گیری: در انتخاب ارقام پر محصول گندم انتخاب براساس سنبله‌های بلندتر (مقاصد بزرگ‌تر) و دوام بیش‌تر سطح برگ‌های بالایی باید مدنظر قرار گیرد.