تحلیل بازآفرینی بافت های فرسوده شهری با رویکرد عدالت فضایی (نمونه مورد مطالعه: محله نعمت آباد منطقه 19 تهران)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
چکیده

بهره‌گیری از رویکرد بازآفرینی با توجه و الزام به اصول عدالت فضایی می‌تواند نقش مهمی در ارتقا و توسعه ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، محیطی شهرها داشته باشد. از این رو، هدف این تحقیق، بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر بازآفرینی پایدار شهری با تأکید بر عدالت فضایی و ارائه راهبردهای مناسب در این زمینه است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و ازلحاظ روش توصیفی-تحلیلی است. ابتدا، اطلاعات گردآوری‌شده با به‌کارگیری تحلیل عاملی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد، بافت فرسوده در محله نعمت‌آباد در وضعیت کنونی علی‌رغم تمام کمبودها و نارسایی‌ها واجد پتانسیل‌ قوی‌ای برای تحقق‌ عدالت فضایی است. در این راستا، 6 عامل که درمجموع 70/71 درصد واریانس را تبیین می‌کنند، شناسایی شد. مهم‌ترین عامل دسترسی به خدمات شهری 5/156 است. سپس، تجزیه و تحلیل اطلاعات از طریق ماتریس تحلیلی SWOT صورت گرفت. یافته ها نشان می‌دهد که در گروه نقاط قوت، بالا بودن جمعیت فعال 0/19 وزن نهایی) و وجود امکانات شغلی 0/18 به ترتیب مهم‌ترین نقاط قوت و نبود انگیزه برای سرمایه‌گذاری در بافت به دلیل فرسودگی کالبدی 0/2 و قرارگیری خانوارها در دهک‌های پایین اقتصادی0/2 از مهم‌ترین نقاط ضعف هستند. درعین‌حال امکان برطرف کردن کمبود خدمات و امکانات شهری به صورت عادلانه 0/19 و عزم و قانون‌مداری مسئولین جهت مداخله در بافت 0/19 از مهم‌ترین فرصت‌های محدوده مورد مطالعه و همچنین تداوم روند اسکان اقشار کم‌درآمد 0/19 و عدم توجه به بازآفرینی بافت های فرسوده 0/18 به ترتیب مهم‌ترین تهدیدهای محله نعمت‌آباد در تحقق عدالت فضایی در بازآفرینی بافت های فرسوده شهری به شمار می‌آیند. با توجه به راهبردهای ارائه‌شده، بر راهبردهای تهاجمی تاکید می شود.