مقایسه تطبیقی نظام حقوقی حاکم بر احزاب در جمهوری اسلامی ایران و آلمان: سنجش منزلت حقوقیِ سپهر عمومی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان

doi
10.22091/csiw.2021.5980.1907
چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین جایگاه سپهر عمومی در نظام حقوقی ایران از طریق مقایسه تطبیقی احزاب در حقوق ایران و آلمان است. مشارکت معنادار شهروندان در امور کشور و اصالت سیاست، تابعی از منزلت سپهر عمومی و کنش افراد در قالب آن است. احزاب کارا­ترین نهاد سپهر عمومی هستند و آزادی و نقش آن­ها در ساخت سیاست، آینه تمام­نمایِ منزلت سپهر عمومی در یک جامعه سیاسی است. روش پژوهش، مقایسه تطبیقی با رویکرد استقرایی است؛ یافته­ های پژوهش حاکی از این است که در حقوق ایران، به­رغم این­که قانون اساسی آزادی احزاب را در سطح بالاتری نسبت به آلمان تضمین می­کند، در مصوبات مجلس، کارکرد احزاب، فعالیت در چارچوب سیاست­هایِ از پیش موجود است، سازکار تأسیس حزب پیچیده است، نحوه نظارت بر آن­ها عمدتاً تصویبی، پیشینی و سیاسی است و نظارت و اجرا خلط شده ­اند. تسری استقرایی یافته ها به سپهر عمومی، نتیجه می ­دهد که در ایران سپهر عمومی به لحاظ حقوقی، جایگاه نازلی دارد و ارتقای آن مستلزم بازنگری در قوانینی مانند قانون احزاب، در جهت شفافیت و تدقیق قانون و تبعاً تحدید صلاحیت نهادهای نظارتی، تضمین حق تشکل به­ عنوان یک حق شهروندی و به­ رسمیت­ شناختن مشارکت شهروندان در سیاست­ سازی است.