تحلیل عوامل مؤثر بر سازمان یابی نابرابریهای فضایی با تأکید بر شاخصهای اقتصادی (مطالعه موردی: شهر اردبیل)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 معاون فنی و شهرسازی شهرداری، کرمانشاه، ایران.
3 دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
چکیده
نابرابری و تفاوتهای عمده اقتصادی بین مناطق مختلف شهری برای دورههای زمانی طولانی آثار مخربی بر کارآیی اقتصاد بجای میگذارد. به علاوه چنین تفاوتهایی ممکن است به لحاظ سیاسی و اجتماعی نیز نتایج نامطلوبی به دنبال داشته باشد. در حال حاضر نیز نحوه توزیع فضایی شاخصهای اقتصادی یکی از مشکلات مدیریت شهری در پاسخگویی به شهروندان است. در این راستا بررسی و ﺷﻨﺎﺧﺖ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ مختلف شهری و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖﻫﺎ و ﮐﺎﺳﺘﯽ آن در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰیهای شهری اﻫﻤﯿﺖ وﯾﮋهای دارد؛ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﻮﺟﻮد مناطق شهری از ﻟﺤﺎظ ﺗﻮﺳﻌﻪ و نحوه توزیع شاخصهای اقتصادی در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ دﯾﮕﺮی ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اوﻟﯿﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﺑﺮای رﻓﻊ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی و ﻋﺪم ﺗﻌﺎدل ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد. این پژوهش با هدف بررسی نابرابریهای موجود و نشان دادن الگوی نابرابری در بلوکهای شهری اردبیل با تاکید بر شاخصهای اقتصادی طی سالهای 1385 تا 1395 و همچنین بررسی عوامل موثر بر سازمانیابی این پدیده میباشد. مبتنی بر این خصیصهها از مدلهای آمار فضایی، تحلیل لکههای داغ و خودهمبستگی فضایی در نرمافزار Arc/GIS استفاده شده است. بر اساس نتایج پژوهش بلوکهای شهری اردبیل به لحاظ شاخصهای مورد بررسی در طیفهای متفاوتی قرار دارند. همچنین بر اساس مدل خودهمبستگی فضایی (موران)، الگوی پراکنش نابرابری فضایی بر اساس شاخصهای اقتصادی، در شهر اردبیل از مدل خوشهای تبعیت میکند و این نوع پراکنش باعث ایجاد دوگانگی فضایی در این شهر شده است. همچنین بررسیهای بهعمل آمده در راستای تحلیل فضایی نابرابری و عوامل موثر بر سازمان یابی آن در شهر اردبیل از آن است که بر مبنای ناکارآمدی ساختار مدیریتی و نظام اقتصادی کلان زمینهها و فرایندهای مدیریتی و اقتصادی کلان عامل اصلی گسترش و سازمانیابی فضایی نابرابری در شهر اردبیل محسوب میگردند.