ارزیابی پاسخ ژنوتیپ‌های سویا به تنش کم‌آبی از نظر ویژگی‌های زراعی و عملکرد دانه

نویسندگان

1 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

3 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22059/jci.2024.365265.2846
چکیده

هدف: انتخاب ارقام سویا که در شرایط کم­ آبی از عملکرد دانه بالاتری برخوردار باشند، میزان خسارت به تولید­کنندگان سویا را کاهش می­ دهد.روش پژوهش: پاسخ ژنوتیپ ­های سویا به تنش کم آبی از نظر ویژگی­های زراعی و عملکرد دانه در کرج طی دو سال بررسی شد. آزمایش به ­صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد که آبیاری در سه سطح (مطلوب، تنش متوسط و شدید) به ­ترتیب بر­اساس 50، 100 و 150 میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A به ­عنوان عامل اصلی و 10 ژنوتیپ سویا به ­عنوان عامل فرعی بودند.یافته­ ها: نتایج نشان داد که تنش متوسط و شدید سبب کاهش تعداد گره و فاصله میان­ گره در مقایسه با آبیاری مطلوب شد. در آبیاری مطلوب، رقم زودرس صبا با بالاترین تعداد دانه در واحد سطح، بیش‌ترین عملکرد دانه (2585 کیلوگرم در هکتار) را داشت. ژنوتیپ­ های زودرس در آبیاری مطلوب بالاترین عملکرد دانه را داشتند و با افزایش شدت تنش از عملکرد دانه آن‌ها به ­طور قابل­ توجهی کاسته شد. عملکرد دانه رقم صبا در تنش متوسط و شدید به ­ترتیب 32 و 59 درصد در مقایسه با آبیاری مطلوب کاهش یافت. در شرایط تنش، ژنوتیپ­ های دیررس عملکرد دانه بیش‌تری داشتند و تنش کم ­آبی سبب کاهش جزئی عملکرد دانه آن‌ها شد. در تنش متوسط و شدید لاین دیررس ­A3935×­Williams بالاترین عملکرد دانه و عملکرد پروتئین دانه را داشت.نتیجه ­گیری: در آبیاری مطلوب، رقم صبا و در شرایط تنش (متوسط و شدید) لاین A3935×Williams در کرج و اقلیم­های مشابه (معتدل سرد) قابل ­توصیه است.