مقایسه برخی صفات مورفوفیتوشیمیایی دو گونه کاکوتی کشت‌شده و خودرو در ‏استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی

نویسندگان

1 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان، ایران.

2 گروه تولید ژنتیک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.

3 گروه باغبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان، ایران.

4 گروه باغبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان، ایران.

doi
10.22059/jci.2024.360938.2828
چکیده

هدف: مقایسه صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی کاکوتی یکساله و چندساله خودرو و کشت‌شده در استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی.روش پژوهش: در این مطالعه کاکوتی یکساله (Ziziohora tinuior) و چندساله (Ziziphora clinopodioides) هرکدام در شش منطقه در استان‌های خراسان­رضوی، شمالی و جنوبی در سال 1400 موردمطالعه قرار گرفت. از هر منطقه نمونه­های گیاهی جمع­آوری شده و به‌صورت گلدانی کشت شدند. طرح آزمایش به‌صورت ­ترتیبی در چهار تکرار بود. در مرحله گلدهی نمونه‌گیری انجام و صفات فیتوشیمیایی و مورفولوژیکی اندازه­گیری شدند. علاوه بر این با مراجعه مجدد به مکان‎های جمع­آوری بوته­ها، تمامی صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی برای بوته­های خودرو اندازه­گیری شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیش‌ترین درصد اسانس موجود در کاکوتی یک‏ساله و چندساله به‌ترتیب متعلق به قاین (75/0 درصد) و قوچان (29/2 درصد) بود. هم‌چنین درصد پولگون موجود در اسانس گیاه کاکوتی یک‏ساله در بردسکن بیش‌تر از سایر شهرستان‌های موردمطالعه بود (58/77 درصد). بیش‌ترین درصد آلفاپینن و سابینن اسانس کاکوتی یکساله به‌ترتیب میزان 42/0 درصد و 31/1 درصد متعلق به بجنورد بود، در حالی‌که درصد آلفاپینن و سابینن کاکوتی چندساله در قوچان (89/0 درصد) و بجنورد (23/1 درصد) بیش‌تر از سایر شهرستان‌ها بود.نتیجه‌گیری: میزان فنل، فلاونوئید و فعالیت آنتی­اکسیدان در کاکوتی یکساله در شرایط طبیعی و در شهرستان سرایان بیش‌تر از سایر تیمارها بود. کاکوتی یکساله و چندساله متعلق به بجنورد دارای عملکرد تر و خشک بیش‌تری نسبت به سایر اکوتیپ‏ها بودند در حالی‌که کاکوتی متعلق به منطقه سرایان از نظر خصوصیات فیتوشیمیایی نسبت به سایر نمونه‏ها برتری داشتند.