بررسی حق برکناری مقامات منتخب توسط مردم در نظام های حقوقی
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد؛
2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران، پردیس فارابی .
doi
10.22091/csiw.2020.5782.1876چکیده
حق برکناری یا بازخوانی مقامات منتخب توسط مردم (Recall) به معنای حق مردم در برکناری مقامات منتخب پیش از پایان دوره تصدی پستشان است که بهعنوان یک رویه مبتنی بر دموکراسی مستقیم مورد توجه برخی نظامهای حقوقی- سیاسی قرار گرفته است. دشورای هماهنگ سازی میان روش بازخوانی با نهادهای مؤثر دموکراسی غیرمستقیم یکی از دلایلی است که باعث شده این سازکار به اندازه سایر ابزارهای دموکراسی مستقیم مورد استفاده قرارنگیرد. اما این دشواری نباید مانعی در استفاده منطقی و معقول از آن بهمنظور تحقق هرچه بیشتر مشارکت شهروندان باشد. در این مطالعه تطبیقی مشخص میگردد کشورهای مختلف حق بازخوانی را یا بهصورت ترکیبی یا بهصورت کامل در قوانین خود جای دادهاند. در ایران اما در میان رویههای دموکراسی مستقیم به صراحت هیچ نشانهای از آن وجود ندارد. با وجود این، به نظر میرسد امکان استنباط اصل پذیرش مشروعیت این سازکار بر اساس مبانی موردپذیرش اسلام و نظام حقوقی در خصوص ماهیت کارگزاری و نمایندگی و نیز تفسیرهایی مردمسالارانه از برخی از اصول قانون اساسی وجود داشته باشد. بهمنظور گسترش مشارکت مستقیم مردم در حکمرانی، میتوان با بهرهگیری از تجربه موفق کاربست آن در دیگر کشورها به قاعدهگذاری این سازکار در نظام حقوقی پرداخت. با این شرطکه این قاعدهگذاری متضمن تضمینهای رویهای کافی باشد که شفافیت، مشروعیت و قانونیت فرایند بازخوانی را تضمین کند.
