نقش ژئوپلیتیک اطلاعات در طراحی استراتژی رزم مدرن با تاکید بر نظریه پیچیدگی- آشوب

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه علوم و فنون فارابی، تهران، ایران.

doi
چکیده

تحولات حاصل از انقلاب اطلاعات موجب ورود بازیگران جدید، تغییر ساختارها و تحول در معادلات قدرت و در نتیجه پیچیده‌تر شدن روابط در قالب شبکه‌های سیستمی شده و در نهایت منجر به بروز جنگ ترکیبی شده‌است. ژئوپلیتیک اطلاعات، به مطالعه نقش دانش، اطلاعات، تکنولوژی و هنر در ابعاد مختلف تولید، گردآوری، تمرکز و انتشار آن بر تولید قدرت و تاثیر بر روابط بازیگران و مناقشات آنها برای توسعه حوزه نفوذ خود بر فضاهای جغرافیایی و انسانی در مقیاس‌های مختلف می‌پردازد. برای بقا در وضعیت فعلی، چگونه می‌توان با تدوین راهبرد نظامی مبتنی بر توان اطلاعاتی مناسب به تامین منافع ملی و منطقه‌ای دست یافت؟ به‌نظر می‌رسد راه‌حل مناسب، تسلط کامل اطلاعاتی و راهبردی بر عوامل موثر بیرونی و درونی در سیستم پیچیده و آشوبناک مناطق درگیر در جنگ ترکیبی و ایجاد ائتلاف‌های استراتژیکی مبتنی بر اهداف و منافع بلند مدت بازیگران می‌باشد. این پژوهش از نوع توسعه‌ای، کتابخانه‌ای، توصیفی و تحلیلی می‌باشد. پژوهش حاضر نشان می‌دهد، در سیستم های پیچیده و آنارشیک، ثبات راهبردی زیربنای حفظ تعادل و ثبات سیستمی و درنتیجه کنترل جنگ است که در آن توزیع آسیب پذیری‌ها، حساسیت ها و توان‌ها، به‌گونه‌ای است که واحدهای موجود در سیستم بین‌الملل، قادر به اتخاذ جنگ گسترده علیه یکدیگر نیستند و در سطح سیستمی، از تبدیل نوسانات به جنگ جلوگیری می‌کنند. در سیستم پیچیدگی علاوه بر خوشه‌ای شدن نظم، تحول در الگوی جنگ و ستیز به صورت جنگ‌های ترکیبی با رویکرد نیابتی، ائتلافی و اطلاعات محور با ویژگی شبکه‌ای است. بنابراین کنترل و مدیریت آنها نیز براساس منطق شبکه‌ای تحلیل می‌شود.