بررسی نوسان اقلیم در استان فارس با استفاده از جابه‎جایی نصف النهاری نوار پرارتفاع جنب گرمسیری

نویسندگان

1 کارشناس ارشد هواشناسی کشاورزی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jphgr.2014.50623
چکیده

نوار همگرایی درون­گرمسیری­ (ITCZ) درگذر فصل دارای جابه‎جایی نصف­النهاری است. تغییر موقعیت ITCZ روی موقعیت نوار پرارتفاع جنب­ گرمسیری (STH) اثر ­می­گذارد. هدف پژوهش، بررسی نوسان اقلیمی در فارس با مطالعۀ موقعیت پرارتفاع جنب گرمسیری است. داده­های ماهانۀ ارتفاع ژئوپتانسیل سطح 500 میلی­بار، از تحلیل مجدد NCEP به‎دست آمد و نصف­النهار E°5/52 در نظر گرفته شد. با مشاهدۀ سری نقشه­های 500 میلی­باری و توجه به امواج غربی و STH، تراز ارتفاعی 5840 متر، به‎منزلۀ مرز شمالی نوار پرارتفاع جنب­ گرمسیری (NBSTH) مد نظر قرار گرفت و سری زمانی ماهانۀ موقعیت NBSTH به‎کمک برنامه‎نویسی در GrADS ساخته شد. نتایج نشان داد موقعیت NBSTH به اندازۀ 7/2 به‎سمت عرض­های جغرافیایی شمالی­تر جابه‎جا شده است، بنابراین سیگنال نوسان اقلیمی در منطقه مشخص شد. این مسئله موجب افزایش دورۀ حاکمیت STH و کاهش دورۀ فصل بارش می‎شود. موقعیت و جابه‎جایی NBSTH بیش از اینکه بر میزان بارش مؤثر باشد، روی طول فصل بارش اثر دارد. زمانی­که موقعیت NBSTH از عرض جغرافیایی ایستگاه پایین­تر رود، فصل بارش آن ایستگاه آغاز خواهد شد و زمانی پایان می­پذیرد که تحت تأثیر پرارتفاع جنب گرمسیری (NBSTH) باشد. نتایج نشان داد طول فصل بارش در آباده شش ماه و نیم، شیراز شش ماه و در لار پنج ماه در سال است.