(مقاله علمی پژوهشی) مقایسه مشخصات ایزوتوپ‌های پایدار بارش سیل‌آسا فروردین 1398 در جنوب غرب کشور با خط آب جوی دیگر مناطق ایران و کشورهای مجاور 20.1001.1.23453419.1399.8.2.6.8

نویسندگان

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه زمین شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 گروه زمین شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22125/agmj.2020.223190.1093
چکیده

بارش سیل‌آسا فروردین 1398 با میانگین 230 میلی‌متر -معادل 46 درصد بارش سالانه جنوب غرب ایران- در مدت 4 روز، باعث سرریز شدن سدهای بزرگ رودخانه‌های دز و کرخه و خسارات جانی و مالی فراوان گردید. به منظور تعیین مشخصات ایزوتوپ‌های پایدار 2H و 18O این رخداد فرین هیدرومتئدرولوژی، 43 نمونه آب باران در مساحت حدود 41000 کیلومتر مربع در جنوب غرب ایران از ارتفاع متغیر نزدیک صفر تا 2814 متر نسبت به سطح دریا جمع‌آوری گردید. تغییرات مقادیر ایزوتوپی δ18O از 71/4 تا 76/4- و δ2H از 06/26- تا 2/29 می‌باشد. خط آب جوی منطقه در طی سیلاب مذکور تهیه و با خط آب جوی جهانی، مدیترانه و سایر نقاط ایران و همچنین کشورهای مجاور مورد مقایسه قرار گرفت. با توجه به معادله خط آب جوی (δ2H = 6.5996 δ 18O + 7.561) و دوتریوم مازاد (بین 26/9- تا 55/15 با میانگین 85/7) نتیجه‌‌گیری می‌شود که منشأ بارش­های منطقه در بازه زمانی مذکور از ادغام توده‌های جوی دریای مدیترانه و دریای سرخ بوده است. از جنوب و جنوب غربی منطقه به سمت ارتفاعات بالاتر (شمال و شمال شرقی) مقادیر دوتریوم مازاد افزایش می‌یابد که این امر بیانگر تهی‌تر شدن ترکیب ایزوتوپی به سمت ارتفاعات منطقه می‌باشد.