پهنه‌بندی مکانی تبخیر از تشت و برخی عوامل اقلیمی مؤثر بر آن با روش‌های زمین‌آماری (مطالعه موردی: استان فارس)

نویسندگان

1 دانشیار بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

doi
10.22125/agmj.2019.113709.0
چکیده

مطالعه تغییرات زمانی- مکانی تبخیر از تشت و عوامل اقلیمی مؤثر بر آن در مدیریت منابع آب و برآوردهای تبخیر و تعرق اهمیت دارد. در مطالعه حاضر، این تغییرات با داده‌های ایستگاه‌های منتخب استان فارس با چند روش‌ درون‌یابی زمین‌آماری بررسی و دقت روش‌ها با استفاده از شاخص‌های آماری (R2، MRE، RMSE، NRMSE، GMER و GSDER) ارزیابی شد. تغییرات مکانی متغیرهای اقلیمی از مدل‌های گوسی و کروی با دامنه تأثیر حدود 9 تا 35 کیلومتر تبعیت می‌نماید. کریجینگ نقطه‌ای معمولی با مدل کروی نیم‌تغییر‌نما (با شعاع تأثیر 9/8 تا 35 کیلومتر و نسبت اثر قطعه‌ای 09/0 تا 44/36 درصد و با کلاس تغییرپذیری متوسط تا قوی) برای تخمین تبخیر از تشت (ضریب تعیین 74/0) و عوامل بارشی (ضرایب تعیین 57/0 تا 76/0) و روش وزن‌دهی عکس‌فاصله با توان‌های 2 تا 5 برای تخمین عوامل دمایی (ضرایب تعیین 62/0 تا 87/0) و سرعت باد (ضریب تعیین 73/0) مناسب‌ترین روش‌ها بودند. فاصله مناسب برای ایستگاه‌های باران‌سنجی حدود 35 کیلومتر تعیین شد. بخش‌های شمالی به ویژه شمال‌شرق استان نسبت به بخش جنوبی از تبخیر از تشت (235 میلی‌متر) و سرعت باد (>15 متر بر ثانیه) بیش‌تری برخوردارند. بر این اساس، مدیریت بهینه آب و تجدید نظر در الگوهای کشت در مناطق مرکزی و جنوبی استان پیشنهاد می‌شود.