معرفی منظومۀ جذبۀ حیدری اثر احسن بنگالی و متن‌شناسی آن

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

doi
10.52547/hlit.2022.227505.1135
چکیده

یکی از منظومه‌های دینی که در سرزمین شبه قاره و در تکمیل کتاب حملۀ حیدری باذل مشهدی سروده شده است جذبۀ حیدری نام دارد. این منظومه را «عبدالعلی‌خان بنگالی» متخلص به «احسن» در سال 1151ه.ق. به اتمام رسانده است. جذبۀ حیدری در قالب مثنوی و حدود 8000 بیت است. احسن بنگالی در این اثر، از خلافت تا شهادت حضرت علی (ع) و سه نبرد جمل، صفین و نهروان را به نظم کشیده است. این مقاله که به معرفی و بررسی جذبۀ حیدری و متن‌شناسی آن اختصاص دارد به شیوۀ توصیفی و با استناد به نسخ خطی منظومه و دیگرمنابع کتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شاعر در نقل وقایع، به قول راویان و استناد به منابع موجود، پایبند است. وی نوع ادبی «ساقی‌نامه» را در آغاز داستان‌ها گنجانده است و در خلق تصاویر حماسی، بیشترین استفاده را از «اغراق» کرده است. ذکر وقایع همراه با جزئیات و در قالب توصیف‌های مبسوط در سراسر منظومه مشهود است.