مناسبات مکانی و بازتولید کلیشههای جنسیتی: تناظر دنیای ذهنی و دنیای عینی در رمان طوبی و معنای شب
نویسندگان
1 دانشگاه هنر تهران
2 دانشگاه الزهرا (س)
3 دانشگاه الزهرا (س)
doi
چکیده
مناسبات مکانی، به عنوان یک لایۀ نشانهشناختی در مطالعات گفتمانی، در بازتولید روابط قدرت، تولید هژمونی و مشروعیت به ایفای نقش میپردازند. در این پژوهش، سعی بر آن داریم تا با بررسی نسبتهای مکانی زن شخصیت اصلی رمان، طوبی، نشان دهیم که چطور مکان دلالتگر میشود و چطور به واسطۀ جنسیت، نشاندار میشود. خانه، نقشی محوری در رمان طوبی و معنای شب ایفا میکند؛ خانهای که با شروع داستان، طوبی در حیاط آن توصیف میشود و تا پایان رمان که پیری و مرگ طوبی است، او را در بر گرفته است. پیوند خوردن این خانه و زنِ شخصیت اصلی رمان، دلالتهای چندی را در پی دارد که در این پژوهش با استفاده از نظریۀ نشانهشناسی مکان به تبیین آن پرداختیم. فرض این پژوهش بر این است که در این رمان، تقابل دوتایی درون/ بیرون با تقابل دوتایی زن/ مرد متناظر است؛ به این معنی که درون با زنانگی و بیرون با مردانگی نشاندار میشود و برهم زدن این تناظر به فاجعه میانجامد. این ساختار تمایزی تا جایی ادامه پیدا میکند که ذهن، درونیترین لایۀ مکانی میشود که شخصیتهای زن در آن زندگی میکنند. همچنین این ساختار تمایزی به تقسیم کار جنسیتی و برخی کلیشههای جنسیتی در رمان دامن میزند.