تحلیل هنجاری ویژگی های بارشی و منابع آبی ایران در متون جغرافیدانان ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان ، اصفهان، ایران.

3 استادیارجغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

doi
چکیده

 از ویژگی‌های سرزمینی ایران، محققان جغرافیایی تعابیری هنجاری ارائه می‌دهند. در غالب نوشته‌ها میزان بارندگی در ایران کمتر از یک سوم متوسط جهانی ذکر می‌شود و وقتی صحبت از زمان بارش می‌شود، بارش‌ها را با زمان نیاز آبی در تقابل و هنگامی که از نحوه توزیع مکانی و الگوی بارش صحبتی به میان می‌آید نیز از توزیعی نامتوازن و الگویی اتفاقی و سیلابی یاد می‌شود. اکنون این سؤال مطرح است که اصولاً به عنوان یک شناخت‌گر علمی، مجاز به تفسیری هنجاری از این وضعیت هستیم؟وآیا راهبردهای مقتضی که بتوان این ویژگی‌ها را به فرصت تبدیل نمود وجود دارد؟ این پژوهش با تمسک به روش پدیدارشناسی وتحلیل متون50 اثر جغرافیدانان ایران بر اساس روش ژانت و بکارگیری شاخص‌های "هسته‌مرکزی"، "بیشترین تکرارها"، "شکوفایی"و"مرکزیت" هم‌استنادی سعی کرده به این پرسش‌ها پاسخ دهد. نتایج حاصل از این طرح نشان می‌دهد که: *در شناخت ویژگی‌های بارشی و منابع آبی ایران، مجاز به بارگذاری هنجاری در حوزه علم نیستیم. *ویژگی‌های اقلیمی یک منطقه هویت سرزمینی آن را شکل می‌دهد و سیاست های راهبردی آمایشی باید تابعی از آن باشد. * تحلیل هنجاری از ویژگی‌های اقلیمی بیشتر زاییده حاکمیت تفکر اثبات‌گرایی جغرافیدانان ایران است.