تأثیر پوتریسین بر عملکرد گل خشک و ترکیبات مؤثره اسانس بابونه آلمانی در رژیم‏های مختلف رطوبتی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات پنبه و گیاهان لیفی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ورامین، ایران. رایانامه: a.arefi@areeo.ac.ir

2 نویسنده مسئول، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکزتحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران. رایانامه: h_nazari@ut.ac.ir

doi
10.22059/jci.2022.334898.2647
چکیده

هدف: به­منظور بهبود مقاومت دو رقم بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla L.) به رژیم­های رطوبتی این آزمایش در سال 93-1392 به­صورت فاکتوریل سه­عاملی در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران اجرا شد. روش پژوهش: تیمار­های آزمایشی شامل رژیم­های رطوبتی (شاهد و تنش شدید به‌ترتیب 13 و 57 درصد تخلیه مجاز رطوبتی خاک)، دو رقم بابونه (رقم بادگلد آلمانی و اصلاح‌شده مجاری) و محلول­پاشی با پوتریسین (در دو سطح صفر یا آب مقطر و غلظت 1/0 میلی‌مولار و 45 روز بعد از انتقال به گلدان­) بودند. یافته ­ها: نتایج نشان داد که اثر پلی­آمین پوتریسین بر ارتفاع ­بوته و زیست­توده در سطح احتمال خطای یک درصد و بر صفت شاخص­برداشت در سطح احتمال خطای پنج درصد معنی­دار شد. ارتفاع بوته در شرایط شاهد پاسخ معنی‏داری به پوتریسین نداشت، اما بعد از اعمال تنش شدید (57 درصد تخلیه رطوبتی)، اثر محلول­پاشی افزایش معنی‏دار نشان داد (5/13 درصد). اثر پوتریسین بر صفات درصد و عملکرد اسانس (در سطح احتمال خطای یک درصد) معنی­دار بود. هم‌چنین اثر متقابل رژیم‏های رطوبتی و محلول­پاشی با پوتریسین بر روی صفات درصد اسانس (در سطح احتمال خطای یک درصد) و عملکرد اسانس (در سطح احتمال خطای یک درصد) معنی‏دار گردید. در شرایط مطلوب رطوبتی (13 درصد تخلیه رطوبتی)، پوتریسین منجر به افزایش قابل‌توجه درصد اسانس به میزان 38 درصد شد. اما محلول­پاشی آن در شرایط تنش، میزان اسانس را چهار درصد افزایش داد. محلول‏پاشی پوتریسین میزان ترکیبات فارنزن و بیسابولول اکسید ­B را در هر دو شرایط رطوبتی کاهش داد. ترکیب مهم دیگر بیسابولون اکسید ­A بود که تیمار پوتریسین تأثیر مثبتی بر تجمع آن گذاشت، به­طوری‌که در شرایط رطوبتی مطلوب غلظت بیسابولون اکسید ­A را 87 درصد افزایش داد، اما در شرایط تنش تأثیر آن کم‌تر شد و تا 35 درصد میزان آن را افزایش داد. نتیجه­ گیری: کاربرد ﭘﻮﺗﺮﻳﺴﻴﻦ درگیاه بابونه به‌دلیل افزایش ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻪ ﺗﻨﺶ کم‌آبی و افزایش متابولیت‌های ثانویه هدف، ﺗﻮﺟﻴﻪ اقتصادی دارد.