فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیوان‌سالاران در گسترۀ تاریخ ایران همواره در تثبیت، ماندگاری و پیوستگی حکومت‌ها سهم چشمگیری داشتند. آنان پس از هر جابجایی در قدرت سیاسی خواه‌ناخواه برای از سر گرفتن چرخۀ امور اداری و دیوانی دوباره به درگاه فراخوانده و به خدمت گرفته می‌شدند. بیشتر این دیوان‌سالاران آموزه‌ها و تجربه‌های کاری خود را به فرزندان آموخته و این شغل را در نسل‌های پسین خاندان تداوم می‌بخشیدند. ازجمله خاندان نصیری طوسی اردوبادی بیش از دو سده در تشکیلات دیوانی صفویان به خدمت پرداختند. پژوهش کیفی پیش رو بر آن است با روش توصیفی - تحلیلی و با بررسی موردی آن خاندان و بر پایۀ نسخه‌های خطی و منابع دست اول برخی مسائل را در این رابطه تبیین نماید. نخست آنکه، اردوبادی‌ها در این دوره دارای چه جایگاه‌های دیوانی بوده و الگوهای حاکم بر شیوه‌های دستیابی آنان به آن مناصب دیوانی چه بود. دیگر آنکه سهم اردوبادی‌ها در تکوین ادبیات دیوانی آن عصر چه بوده است. یافته‌ها نشان داد که آنان توانستند در نظام سلسله مراتبی عصر صفوی هم با «استحقاق» و شایستگی‌های فردی و هم با وابستگی به شبکۀ خاندانی خود به این مناصب دست یازند. همچنین این خاندان با پیوستگی، انتقال و تداوم سنتهای دیوانی آموخته‌ها و تجربه‌های دیوانی خود را به نسل پس از خود انتقال و به گواه منابع و نسخه‌های خطی نقش و سهم چشمگیری در تکوین ادبیات دیوانی آن روزگار داشته و میراث گرانسنگ و ماندگاری از خود برجای نهد.