فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیستان پس از فرمانروایی یعقوب و عمرو لیث (حک: 287-247 ه.ق)، عرصۀ رواج و گسترش تعصبات مذهبی ازجمله فرقه‌های حنفی و شافعی بود که گاه از آن‌ها به نام‌های سمکی و صدقی نیز یادشده است. تعصباتی که ریشه در باورهای قومی و قبیله‌ای اعراب مسلمانی داشت که به سیستان مهاجرت کرده بودند. هرچند یعقوب و برادرش عمرو لیث توانستند تا حد زیادی از گسترش آن جلوگیری کنند، اما پس از اسارت عمرو لیث، در زمان جانشینانش، این امر شدت گرفت و تا سقوط حکومت صفاریان به‌عنوان یک پدیدة غالب سیاسی و اجتماعی درآمد. به همین منظور در این پژوهش که با روش تاریخی و با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته، سعی گردید تا تعصبات مذهبی حنفی (سمکی) و شافعی (صدقی) موردبررسی قرارگرفته و آثار و پیامدهای آن در سیستان در دوره حکومت صفاریان بررسی و تحلیل شود. بی‌ثباتی سیاسی، ضعف و ناکارآمدی حکام، رقابت‌های سیاسی، نابرابری‌های اجتماعی، نقش علما و رهبران دینی در گسترش اختلافات مذهبی بین عوام و جهل و نادانی حاکم بر فضای جامعه، از مهم‌ترین علل سیاسی و اجتماعی تعصبات و منازعات این دو فرقه مذهبی در سیستان به شمار می‌آید که منجر به تضعیف قدرت سیاسی، تشدید ناامنی و آشوب، گسترش حملات خارجی، سقوط حکومت صفاری، گسترش عداوت و دشمنی بین عامه مردم، از بین رفتن وحدت و انسجام اجتماعی، تشدید جنگ و خونریزی، تخریب و نابودی زیرساخت‌های اقتصادی و درنهایت گسترش فقر و فلاکت مردم سیستان گردید.