بررسی مغایرت‌های کنسرسیوم نفتی 1333 شمسی با حاکمیت ملی

نویسندگان

1 گروه تاریخ ، واحد محلات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، محلات ، ایران

2 گروه تاریخ ، واحد محلات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، محلات ، ایران

3 گروه تاریخ، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران.

doi
10.22111/jhr.2025.48078.3676
چکیده

کشف نفت، تاریخ معاصر ایران را در مسیری پرچالش قرار داد و به جهتی سوق داد که سیاست و اقتصاد ایران به شدت به نفت وابسته شد. کشورهای متخاصمی همچون انگلیس و آمریکا برای حفظ منافع نفتی خود در ایران از هیچ کوششی دریغ نکردند. پس از وقوع کودتای 28 مرداد انعقاد کنسرسیوم از اقدامات هفت خواهران (هفت شرکت بزرگ نفتی) بود. این قرارداد در زمان نخست وزیری فضل‌الله زاهدی و با سرپرستی وزیر اقتصاد و دارایی، علی امینی امضا شد؛ بدین روی به قرارداد امینی- پیج معروف گردید. به نظر می‌رسد این قرارداد با حاکمیت ملی ایران در تضاد قرار داشت، بدین روی پرسش اصلی مقاله چگونگی مغایرت‌های موجود در مفاد قرارداد و هدف اصلی آن، بیان این مغایرت‌ها با حاکمیت ملی ایران است. مفروض ما چنین است که این قرارداد اگر چه ظاهراً به صورت 50-50 نگاشته شد، اما عملاً قوانین مجلس را نقض می‌کرد. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از اسناد، مدارک آرشیوی و منابع کتابخانه‌ای به بررسی مغایرت‌های کنسرسیوم نفتی با حاکمیت ملی ایران پرداخته است.