تبیین و تحلیل الگوهای سیاست عربی اردشیر بابکان و شاپور یکم و تداوم آن در دورة ساسانی
نویسندگان
1 (نویسنده مسئول)دانشیار تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22111/jhr.2025.50875.3751چکیده
با تشکیل شاهنشاهی ساسانی (224 م.) مناسبات اعراب با جهان ایرانی وارد مرحلة تازهای شد. اردشیر بابکان مؤسس این سلسله به تسخیر برخی از مناطق و شاهزادهنشینهای عربی نظیر میشان پرداخت و در خاک بحرین واقع در کرانههای جنوبی خلیجفارس پیشروی کرد. جانشین وی شاپور یکم نیز با تداوم سیاست جهانگشایی سلف خود، شاهزادهنشین فتحناشدنی الحضر را بهزانو درآورد و به مناسبات مساعد با دولت عربی حیره در شمال شبه جزیرة عربی ادامه داد. ارتباطات و روابط این دو فرمانروا با اعراب با توجه به اهدافی صورت گرفت که تا آخرین روزهای حیات سلسلة ساسانی پابرجا ماند. به همین سبب شیوة برخورد بسیاری از شاهان بعدی این دودمان با طوایف و دولتهای عربی در مواردی برگرفته از همان الگوی ارتباطی اردشیر و شاپور بود. این پژوهش بر آن است با بهرهگیری از منابع مکتوب و شیوة پژوهش توصیفی،تحلیلی؛ پس از تبیین و تشریح روابط اردشیر بابکان و شاپور یکم با اعراب، درستی این فرضیه را نیز در بوتة آزمایش قرار دهد، بهویژه آن که تحقیق در باب مناسبات شاهنشاهی ساسانی در زمان فرمانروایی نخستین شاهان این سلسله، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
