فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دورۀ عثمانی اقدامات حکومت‌های محلّی دست‌نشانده‌شان بر ضد خاندان‌های شیعی شام اوج گرفت. از جملة این حکومت‌ها شهابیان بوده‌اند که تحت حمایت عثمانیان سیاست‌های ضد شیعیِ گسترده‌ای را در پیش گرفتند. این پژوهش ضمن بررسی تأثیر سیاست‌های مذهبی عثمانیان بر روابط شهابیان با خاندان‌های شیعی جبل عامل، جبلِ لبنان، بعلبک و بقاع بدین نتیجه دست‌یافت که:عثمانی‌ها شیعیانِ شام را خطری سیاسی- دینی پنداشته و برای حفظ سلطه‌شان بر مناطق شیعی نشینِ مذکور، خاندان‌های غیر شیعی کاملاً مطیعی را بر آنجا گماشتند؛ انتصابِ خاندان شهابی دروزی در فاصلة سال-های 1108- 1257 ق از آن جمله بود. ازاین‌رو، شیعیان با سه شیوه، نخست: جنگ رویارو، دوم: اتّحاد با دروزیان و سوم: تشکیل دسته‌های چریکی «طِیاح» مقابله با شهابیان و عثمانیان را در رأس امور قرار داده و در دل عثمانی‌ها هراس افکندند. در پی اتحاد شیعیان با دروزیان، دولت عثمانی از شهابیانِ دروزی روی گردانده و حکومت را به شهابیانِ مارونی و مناصب مهم را به مارونیان واگذار کرد. به‌علاوه، شمار زیادی مارونی را باهدف اختلاف‌افکنی میان شیعیان و دروزیان به سکونت‌گاه‌های شیعیان و دروزیان کوچانیدند.تحقیقات نشان داد، سیاست‌های تفرقه‌افکنانه عثمانی‌ها سلطه‌شان را بر خاندان‌های شیعی مناطق مذکور تثبیت نکرد و به سرنگونی شهابیان، جنگ داخلی میان شیعیان، دروزیان و مارونیان، تقسیم جَبَل عامِل و جَبَلِ لُبنان به دو بخش شمالی و جنوبی و سرانجام، اشغال آنجا توسّط فرانسه در 1287ق انجامید.