رویکرد همگرایانه و واگرایانه ایلات کرمانشاهان در مواجهه با شاه ‌عباس اول (با تکیه بر ایل کلهر و زنگنه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره)، قزوین، ایران

3 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22111/jhr.2024.45731.3569
چکیده

چکیدهشاه‌‌ عباس اول (حک996-1038ق) بعد از به قدرت رسیدن توجه ویژه‌‌ای به تجمیع قدرت در مرکز داشت. در راستای این هدف، سران ایلات سرکش که غالباً در پی استقلال سیاسی و تمایل به گریز از مرکز داشتند، تضعیف و سرکوب شدند و ایلات همسو و وفادار در ساختار سیاسی ولایات مختلف ایران جایگزین آنها گردیدند. تحقق این هدف در کرمانشاهان با تضعیف و سرکوب ایل قدرتمند و ناآرام کلهر و بالا کشیدن ایل وفادار زنگنه صورت پذیرفت. بنابراین سوال اصلی پژوهش حاضر آن است که چرا ایلات کرمانشاهان رویکرد همگرایانه‌ و واگرایانه‌ای نسبت به شاه عباس اول در پیش گرفتند؟ هدف از این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفته، واکاوی عواملی است که شاه‌‌عباس را در جهت اتخاذ رویکردهای متفاوت همگرایانه و واگرایانه نسبت به ایل زنگنه و کلهر در کرمانشاهان ترغیب کرد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است، مؤقعیت راهبردی کرمانشاهان در همسایگی با سرزمین‌های عثمانی و شورش‌های گاه و بی‌گاه کلهرها در منطقه، شاه عباس اول را برآن داشت که با برکشیدن ایل زنگنه، علاوه بر سرکوب و تضعیف ایل کلهر، زمینه‌ قرار گرفتن سران زنگنه را در رأس قدرت ایالت کرمانشاهان فراهم آورد.