بررسی تأثیر تنش شوری بر صفات فیزیولوژیکی و عملکرد دانه ارقام کینوا

نویسندگان

1 گروه علوم کشاورزی، دانشکده دختران شریعتی و باهنر پاکدشت، دانشگاه فنی و حرفه‌ای، تهران، ایران. رایانامه: salek.h@znu.ac.ir

2 نویسنده مسئول، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. رایانامه: keyvanaghaei@znu.ac.ir

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. رایانامه: tavakoli@znu.ac.ir

4 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. رایانامه: m_kaboodkhani@znu.ac.ir

doi
10.22059/jci.2022.338905.2679
چکیده

کینوا یکی از گیاهان متحمل به شوری است و در آینده می‏تواند در تأمین غذای انسان نقش مهمی داشته باشد. به­منظور بررسی تأثیر تنش شوری بر صفات فیزیولوژیکی و عملکرد ارقام کینوا، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1399 در شرایط گلخانه اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه رقم کینوا (Q26، Titicaca و Giza1) و سه سطح شوری (صفر، 15، 30 دسی­زیمنس ­بر متر) بود. در شرایط تنش شوری صفاتی مانند رنگیزه­های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ و عملکرد دانه کاهش یافت که میزان کاهش کلروفیل a و b در شرایط شاهد نسبت به سطح شوری 30 دسی­زیمنس بر متر به­ترتیب 46 و 77 درصد کاهش یافت و کاهش عملکرد 6/35 درصد اما کاهش محتوای نسبی آب 6/12 درصد بود. نشت یونی، پرولین، مالون‌دی­آلدهید، فعالیت آنزیم­های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز در شرایط تنش افزایش یافت. رقم Q26 بالاترین محتوای کاروتنویید، کلروفیل a، محتوای نسبی آب برگ، پروتئین­های محلول، پرولین و فعالیت آنزیم کاتالاز را نسبت به ارقام دیگر داشت. رقم Titicaca مقدار مالون‌دی­آلدهید و نشت یونی پایین­تری نسبت به ارقام Q26 و Giza1 داشت که بیانگر کم‌ترین خسارت وارده به غشاهای سلولی است. رقم Giza1 نیز کلروفیل b و کارتنویید بالاتری نسبت به دو رقم دیگر داشت. ارقام از لحاظ عملکرد پاسخ یکسانی به شرایط نشان دادند، اما براساس صفات فیزیولوژیک احتمالاً رقم Q26 و Giza1 به­ترتیب، مقاوم­ترین و حساس­ترین ارقام به تنش شوری باشند.