اثر تنش کم آبی بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی انار رقم "واندرفول"

نویسندگان

1 پژوهشکده بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: niazi@shirazu.ac.ir

2 گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: shahsavar@shirazu.ac.ir

3 گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. رایانامه: fpimard@yahoo.com

4 نویسنده مسئول، گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. رایانامه: mohammadkhani@sku.ac.ir

5 گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. رایانامه: nouri1351@sku.ac.ir

doi
10.22059/jci.2022.331937.2634
چکیده

تنش خشکی یکی از عوامل محدودکننده کشاورزی در بسیاری از مناطق دنیا به‌ویژه ایران است. درک مکانیسم اثر تنش خشکی بر واکنش­های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ژنوتیپ­ها، برای انتخاب و اصلاح ژنوتیپ­های سازگار با شرایط ایران بسیار مفید می­باشد. بدین منظور، پژوهش حاضر در سال­های 98-1397 در پژوهشکده بیوتکنولوژی دانشگاه شیراز با هدف بررسی تأثیر تنش خشکی بر ویژگی‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی نهال‌های دوساله انار رقم واندرفول در شرایط گلخانه انجام شد. آبیاری در چهار سطح  100 درصد (شاهد)، 75 درصد، 55 درصد و 35 درصد ظرفیت زراعی به‌مدت 50 روز انجام شد. آزمایش بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی باعث افزایش میزان کاروتنویید، فلاونویید، مالون‌دی‌آلدهید‏ و پرولین شد. محتوای نسبی آب برگ، ثبات غشای سلول و میزان آنتوسیانین تحت تنش کم‌آبی کاهش یافت، اما در میزان کلروفیل کل و گلیسین بتائین بین سطوح مختلف آبیاری تفاوت معنی‌دار ایجاد نشد. میزان پراکسید هیدروژن (81 درصد) و هم‌چنین فعالیت آنزیم­های آنتی‌اکسیدانی سوپراکسیداز دیسموتاز (480 درصد)، کاتالاز (96 درصد) و آسکوربات پراکسیداز (153 درصد) در تیمار 35 درصد در مقایسه با شاهد افزایش معنی­داری نشان دادند. با توجه به نتایج این پژوهش به‌ویژه افزایش میزان پرولین و آنزیم­های آنتی­اکسیدانی در اثر تیمارهای کم­آبی، مکانیسم­های تحمل به خشکی در انار رقم واندرفول می­تواند در ارتباط با تنظیم اسمزی فعال و هم‌چنین سیستم فعال آنتی­اکسیدانی آنزیمی و غیرآنزیمی در این رقم باشد.