اهداف اصلی ساسانیان در اجرای سیاست کوچ اقوامِ مغلوبه و اسیران

نویسندگان

1 دانشیار گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا ،همدان،ایران

doi
10.22111/jhr.2023.43718.3457
چکیده

یکی از تدابیر مهمی که در تاریخ ایران باستان نزد فرمانروایان متداول بوده است، کوچاندن اقوامِ سرکش و اسیران جنگی از منطقه ای به منطقة دیگر بوده است، سیاستی که بارها در ایران باستان و به روزگار شهریاران ساسانی به کار گرفته شده است. بر این اساس از مسائل مهم مورد بررسی در این پژوهش آن است که دریابیم ساسانیان به چه دلایل و در پی چه اهداف مهمی اقدام به جابه جایی اقوام سرکش، یاغی و هم‌چنین اسیران نموده ‌اند؟واینکه  نتایج انتقال اسیران و اسکان دادن اجباری آنهاچه بوده است؟ . بدین روی در پاسخ به مسائل مزبور با بررسی منابع مکتوب و مطالعات مبتنی بر متون تاریخی و با بهره‌گیری از شیوة پژوهش‌های تاریخی و رهیافت توصیفی-تحلیلی،  نتایج حاصله از تحقیقات عبارت است از این که با کوچاندن برخی اقوام از خاستگاه اصلی به مناطق دیگر دردسرها و آشوب‌هایی که این اقوام و طوایف در سکونتگاه اولیه خویش برای حکومت و مناطق اطراف پدید می آوردند، از بین می رفت. از سویی در برخی موارد ساسانیان با سیاست کوچاندن شماری از اقوامِ مغلوب و هم‌چنین اسیرانی که در جنگ‌ها می گرفتند، سعی در «رفع کمبود نیروی انسانی» و هم‌چنین «تغییر در ترکیب جمعیت شهرها» داشتند و گاهی نیز به منظور «بهره‌بری از توان و مهارت‌های اسیران» برخی کوچ دادنهای اجباری در دوران ساسانی الزام‌آور بوده استآور . با این حال یکی از دلایل اصلی کوچاندن این افراد برای «دفاع از سرحدات» بود؛ بدین منظور ساسانیان به منظوردفاع از مرزها یکی از راهکارهای مهم و موثر را سکونت اسیران و خاندان‌های جنگاور و مغلوبه(متخاصم) در مناطق مرزی برای دفاع از قلمرو در برابر مهاجمان می دانستند.