بررسی ضرایب ژنتیکی ارقام برنج برای کاربرد در مدل های شبیه سازی گیاه زراعی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، بخش اصلاح و تهیه بذر، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران. رایانامه: shahram_nazari1986@yahoo.com

2 مؤسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران. رایانامه: m.mohammadi57@areeo.ac.ir

3 بخش اصلاح و تهیه بذر، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران. رایانامه: m.hosseini@areeo.ac.ir

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. رایانامه: rahimi.s@lu.ac.ir

doi
10.22059/jci.2022.329050.2599
چکیده

به‌منظور تعیین تفاوت­های فنولوژی برخی ارقام اصلاح­شده برنج برای کاربرد در مدل­های شبیه­سازی گیاه زراعی، آزمایشی در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) در سال 1399 به­صورت بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمار آزمایش شامل شش رقم برنج (رش، آنام، گوهر، SA1، SA6 و M7) بود. نتایج نشان داد که بالاترین سرعت نمو در مرحله رشد رویشی و مرحله پرشدن دانه در رقم آنام مشاهده شد. کم‌ترین و بیش‌ترین زمان لازم جهت شروع سبزشدن با سه و شش روز به­ترتیب در ارقام آنام و گوهر بود. بیش‌ترین مدت زمان لازم جهت دست­یابی به حداکثر گل‌دهی و رسیدگی فیزیولوژیکی با 71 و 103 روز در رقم گوهر به­دست آمد. بالاترین طول دوره گل‌دهی با 19 و 20 روز به­ترتیب در ارقام دیررس رش و گوهر به­دست آمد. بیش‌ترین درجه روز رشد از شروع پرشدن دانه تا رسیدگی فیزیولوژیکی با 401 درجه روز رشد مربوط به رقم M7 مشاهده شد. بیش‌ترین زمان دمایی تجمعی پیش از گل­دهی با 1208 درجه روز رشد به­ترتیب متعلق به رقم گوهر بود. بالاترین شاخص برداشت با 91/50 درصد در رقم گوهر به­دست آمد. هم‌چنین نتایج نشان داد که بیش‌ترین وزن تک‌دانه تحت شرایط ایده­آل با 030/0 گرم در ارقام گوهر و M7 مشاهده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که بالاترین ارتفاع بوته مربوط به رقم M7  با 150 سانتی­متر بود. نتایج نشان داد بالاترین نیتروژن کل جذب‌شده در بوته در زمان رسیدگی مربوط به رقم آنام مشاهده شد. به­طورکلی نتایج نشان­ داد که ضرایب ژنتیکی محاسبه‌شده در مدل­های مختلف در بین ارقام متفاوت است و ضرایب در دامنه­ای که در مدل برای گروه­های مختلف رسیدگی تعریف شده است، تغییر می­کنند. هم‌چنین برای محاسبه دقیق ضرایب ژنتیکی پیشنهاد می­شود این آزمایش در تعداد سال بیش‌تر و اکوسیستم­های مختلف تحت کشت برنج نیز تکرار شود.