مواضع ایرانیان در مقابل فعالیت‌های آموزشی میسیونرهای آمریکایی (از دوره محمدشاه تا انقلاب مشروطه)

نویسندگان

1 استاد گروه تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران،ایران

2 دکتری تخصصی تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران .

doi
10.22111/jhr.2022.40280.3318
چکیده

نگاه ایرانیان به میسیون آمریکایی که از اواسطه دهه چهل سده‌ی نوزدهم میلادی فعالیتهای خود را در ارومیه آغاز کرد، تا پیروزی انقلاب مشروطه فراز و فرودهای زیادی را پشت‌سر گذاشت. این مبلغان در حوزه‌های مختلف فرهنگی، آموزشی و پزشکی تاثیراتی در جامعه ایران به‌جای گذاشتند اما علی‌رغم اقدامات مفید و موثرشان با چالش‌ها و مخالفت‌ها گوناگونی روبه رو شدند. پرسش‌های پژوهش حاضر این است که چه گروه‌هایی و به چه نحوی به اقدامات فرهنگی میسیونرهای آمریکایی واکنش نشان دادند؟ و آیا این واکنش‌ها مانع فعالیت میسیونرها شد؟ مقاله به‌روش توصیفی تحلیلی و با تکیه‌بر مطبوعات و اسناد منتشر نشده نشان‌می‌دهد برخورد حکمرانان قاجاریه با میسیونرهای آمریکایی در ایران تابع متغیرهای گوناگون مذهبی، سیاسی و اجتماعی بوده‌است. از طرف دیگر نیروهای مذهبی در مقابل ورود اندیشه‌های نوین و به‌طور کلی جریان‌های تازه مقاومت می‌کردند و این ایستادگی‌ها حتی منجر به قتل میسیونرهای آمریکایی هم شد، اما علی‌رغم تمام این چالش‌ها و مخالفت‌ها، مطبوعات و ترقی‌خواهان این دوره به‌دلیل آگاهی از نظام پیشرفته آموزشی آمریکا یکصدا به حمایت از فعالیت‌های میسیونرهای این کشور پرداختند و با ارائه گزارش‌ها و مقالات متعدد، مردم و مقامات دولتی را متقاعد کردند که باید از آموزش‌ها نوین آمریکا تأثیر پذیرفت و اجازه ورود فرزندان مسلمان به مدارس میسیونری آمریکایی داده شود در نتیجه این مدارس با موانع کمتری روبه رو شدند.