فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حسین کیا چلاوی از مدعیان و مخالفان برجسته شاه‌اسماعیل و قزلباشان صفوی است. شاید بتوان او را قدرتمندترین مدعی ایرانی بعد از آق قوینلوها در قبال ظهور حاکمیت صفوی دانست. او در نهایت توانست در آخرین نزاع‌های آق قوینلوها، به‌صورت آشکار وارد جنگ قدرت شود و با استفاده از فرصت‌های گوناگون در صدد توسعه قدرت و تسلط سیاسی ونظامی برآید. تا قلمروش را گسترش دهد. اما این درگیری‌ها و جنگ قدرت چنانکه شایسته‌است مورد ارزیابی قرار نگرفته‌است. این مقاله می‌کوشد این منازعات را ارزیابی و تحلیل کند و به این پرسش پاسخ دهد که چرا شاه‌اسماعیل و قزلباشان با قاطعیتی تمام و با کینه‌جویی و خشونتی بی‌حد وصف در قبال وی و ساکنان قلمروش اقدام نمودند؟ اهمیت موضوع وقتی آشکار می‌شود که بدانیم مورخان صفوی، با ابهام و کلی‌گویی، از کنار نبرد چلاویان و قزلباشان گذشته‌اند و محققان معاصر در بحث و بررسی تشکیل حاکمیت صفوی به‌ندرت از این مدعی برجسته یاد کرده‌اند. لذا با اتکا به منابع نخستین و نقد و بررسی‌ها آنها، این مقاله به این نتیجه می‌رسد که حسین کیا چلاوی از مدعیان برجسته و شاید تنها مدعی سیاسی مذهبی صفویان بود، تومار حکمرانی او توسط شاه‌اسماعیل به‌نحو خشونت‌آمیزی در هم پیچیده شده و مورخان صفویه کوشیدند، این مدعی حکمرانی را کم‌اهمیت جلوه دهند و نام و یاد آنها را از خاطره‌ها بزدایند..