مقایسه روش‌های جداسازی جوامع سنگی و خوشه‌بندی فازی میان مرکز برای حذف مؤلفه سنژنتیک در اکتشافات ناحیه‌ای رسوبات آبراهه‌ای قره‌چمن-آذربایجانشرقی

نویسندگان

1 دانشگاه سهند تبریز

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر

3 دانشگاه سهند تبریز

doi
چکیده

منطقه قره چمن در آذربایجانشرقی بر روی زون ارومیه دختر واقع شده و بیشتر منطقه از سنگ‌های ولکانیکی حد واسط تا اسیدی و رسوبی تشکیل شده است. به منظور اکتشافات ژئوشیمیایی ناحیه‌ای تعداد 698 رسوب رودخانه‌ای از منطقه برداشت و در راستای بهینه‌سازی روش‌ها با هدف‌ایجاد مدل اکتشافی مناسب، پروسه داده‌ها با استفاده از دو روش جداسازی جوامع سنگی و خوشه‌بندی فازی میان مرکز (FCMC) برای حذف مؤلفه سنژنتیک اقدام گردید. در  روش خوشه‌بندی فازی میان مرکز (FCMC)، پردازش بر روی داده‌های نرمال در منطقه صورت پذیرفت و عناصر با داده‌های سنسورد بالا حذف و روی داده‌ها تحلیل فاکتوری انجام گرفت.  سپس باتوجه به امتیازات فاکتوری، فقط یک یا دو عنصر از هر گروه انتخاب شده وروش FCMC روی آنها اعمال گردید. نتایج حاصل از‌این روش تعداد 6خوشه را به‌عنوان خوشه بهینه معرفی کرده و با رسم نقشه مقادیر بازماند، مناطق امیدبخش کانی‌زایی مشخص گردید. نتایج حاصل از اعمال  FCMC بر روی داده‌های ژئوشیمیایی منطقه که بر اساس منطق فازی استوار است نشان می‌دهد که با عضویت هر نمونه در چند خوشه و محاسبه مقادیر بازماند، مؤلفه سنژنتیک خنثی و آنومالی‌های ماسک شده آشکار می‌شوند. مقایسه دو روش بر روی داده‌های رسوبات رودخانه‌ای در قره‌چمن بیانگر ‌این واقعیت است که بکارگیری روش خوشه‌بندی فازی قابلیت اعمال آن را در مدت زمان کمتر و با دقت بیشتر جهت ثبت آنومالی‌های منطقه‌ای تأیید و کارآمدی ‌این روش  در مقایسه با روش جداسازی جوامع سنگی خصوصاً در مرحله اکتشافات ناحیه‌ای که تعداد نمونه‌ها بسیار زیادند را نشان می‌دهد.