مسأله ی جانشینی و مشروعیت و بنیان های نظری آن در عهد سلجوقیان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری. گروه تاریخ. دانشکده ادبیات .دانشگاه خوارزمی. تهران . ایران.

2 استاد. گروه تاریخ.دانشکده ادبیات. دانشگاه خوارزمی.تهران. ایران.

3 استادیار گروه تاریخ.دانشکده ادبیات. دانشگاه خوارزمی.تهران. ایران.

doi
10.22111/jhr.2022.40039.3253
چکیده

جنگ­های جانشینی از همان ابتدای تشکیل دولت سلجوقیان آغاز­ شد. سلاجقه نگرش قبیله­ای به موضوع قدرت داشتند. براساس این نگرش، قدرت متعلق به تمام افراد قبیله بود که به نمایندگی از ایشان در اختیار خانواده­ی حاکم قرار داشت. این نظام در زندگی قبیله­ای و استپ کاربرد داشت، اما برای حفظ یکپارچگی در یک امپراتوری بزرگ، مانند سلجوقیان، که در هر بار جانشینی بیم آن می­رفت جنگ‌های داخلی درگیرد، سودی نمی­بخشید. مدعای پژوهش حاضر این است که سلجوقیان برای حل بحران جانشینی، دو الگوی اندیشه­ی سیاسی اسلام و ایران را مورد توجه قرار­دادند. مقاله­ی حاضردر صدد است تا به این پرسش پاسخ دهد که اندیشه­ی ایرانی و اسلامی چگونه به حل مساله­ی جانشینی و مشروعیت سلجوقیان کمک نمود؟ به نظر می­رسد بنیان­های نظری اسلامی در خصوص مساله­ی جانشینی جایگاه ویژه­ای یافتند و در حفظ نظم و ثبات سیاسی سلجوقیان موثر­افتادند، از این رو به بررسی مولفه­های آن و آراء اندیشمندان مسلمان پرداخته می شود.