فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاهنشاهنامۀ صبا به‌عنوان نخستین منبع تاریخی‌ادبی دربارۀ جنگ‌های ایران و روس، از جمله آثاری است که ارتباط تنگاتنگ میان درک متن و بافت تاریخی آن را نشان می‌دهد؛ به گونه‌ای که شناخت دقیق تاریخ سرودن این منظومه ـ که در گرو تخمین دقیقی از زمان تولد شاعر است ـ در درک درست رخدادهای نقل‌شده در اثر، نقش مهمی دارند. همچنین اهمیت یک منبع دست اول تاریخی مانند شاهنشاهنامه، در فاصلة زمانی روایت حوادث با وقوع آن حوادث است. به‌رغم اهمیت صبا و شاهنشاهنامه، جزئیات مهمی از زندگی شخصی و ادبی فتحعلی خان صبای کاشانی، ملک‌الشعرای دربار فتحعلی شاه، مشخص نیست. از جمله نکات تاریخی مغفول یا مغلوط دربارۀ زندگی صبا، تاریخ تولد و سرودن مهم‌ترین منظومۀ او، شاهنشاهنامه، است. در شرایطی که هیچ منبع دست‌اولی در باب تاریخ‌های مذکور سخن نگفته است، منابع بعدی ناچار به تخمین این تاریخ‌ها شده‌اند و متأسفانه در تخمین زمان، اشتباه کرده‌اند. در پژوهش حاضر، از روش گردآوری مطالب به شیوة کتابخانه‌ای استفاده شده است. مطالب جمع‌آوری شده از منابع مکتوب، با داده‌های دیگر مقایسه و تحلیل شده‌اند. . در نتیجه، صبا در 1176ق. به دنیا آمده، منظومۀ شاهنشاهنامه را در بازۀ زمانی 1221 تا 1225ق. نوشته و احتمالاً از سال 1226 تا 1229ق. نیز مشغول سرودن خداوندنامه بوده است. بنابراین شاهنشاهنامه نخستین متن موجود دربارة جنگ‌های دور اول ایران و روس است. این منظومه تنها منبعی است که به صورت هم‌زمان، وقایع را گزارش کرده است.