فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوضه دریای آرال در آسیای مرکزی به‌عنوان یکی از منابع فعال گردوغبار در آسیا، شناسایی شده است. در این پژوهش، آنالیز اتمسفریک 6 طوفان گردوغبار شدید بر روی منابع گردوغبار منطقه‌ آسیای مرکزی و حوضه‌ دریا‌ی آرال که در دو دهه گذشته رخ داده، مورد بررسی قرار گرفته است. جهت آنالیز سینوپتیک (Atmospheric Analysis) از داده ‎های NCEP-NCAR شامل سرعت باد روی سطح زمین و سرعت‌ و ارتفاع ژئوپتانسیل در فشار 850 هکتوپاسکال و به‌منظور شناسایی روزهای غبارساز، توده‌های گردوغبار و تخمین بار گردوغبار، از داده‌‌های عمق نوری هواویزها (AOD) (Aerosol Optical Depth) در سنجنده مودیس (MODIS) استفاده گردید. بر اساس نتایج آنالیز اتمسفریک، دو الگوی جریان برای طوفان‌های منطقه شناسایی شده است که موجب تولید طوفان‎ های شدید بر روی منابع گردوغبار حوضه‌ دریا‌ی آرال و نواحی بیابانی آسیای مرکزی می‌شود. دریا‌ی خشک آرال، غرب ازبکستان، سواحل شرقی دریای خزر در قزاقستان و ترکمنستان، غرب و مرکز ترکمنستان و نواحی مرزی شمال و شمال‌شرق ایران، بیش از دیگر نواحی تحت تأثیر رویدادهای گردوغبار قرار می‌گیرند. بررسی مناطق تأثیرگذار ناشی از توده‌های گردوغبار نشان می‌دهد که دریا‌ی خشک آرال، غرب ازبکستان و مناطق غربی ترکمنستان دارای بیشترین میزان AOD و بار گردوغبار هستند. براساس مطالعات، بیشترین فعالیت‌های شدید گردوغبار در آسیای مرکزی، در بهار و تابستان، در ‌ماه‌های آوریل، می، ژوئن، جولای و آگوست، رخ داده و براساس نتایج به‌دست آمده، حداکثر میزان بار گردوغبار در منطقه در مواردی به بیش از 7 گرم بر مترمربع می‌رسد.