آینده مناسبات بازار و سیاست در ایران پساانقلاب

نویسندگان

1 دانشیاردانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
چکیده

در بررسی تحولات مهم تاریخ معاصر ایران نمی‌توان بازار را بیرون از این گود دید. نهضت تنباکو، انقلاب مشروطه، ملی شدن صنعت نفت، قیام 15 خرداد 1342 و نهایتا پیروزی انقلاب اسلامی زنجیره‌ای از تحولاتی هستند که نقش‌آفرینی بازار در آنها مورد اجماع محققان است. با روی کار آمدن دولت پهلوی، موقعیت سیاسی بازار و نقش آن در عرصه مدنی با محدودیتهای زیادی مواجه شد و بازار در کنار دیگر نیروهای اجتماعی به صف مخالفان حکومت پهلوی پیوست و در پیروزی انقلاب اسلامی نقش‌آفرینی کرد. با این وصف پرسش پیش روی مقاله این است که آیا همچنان موقعیت بازار در عرصه عمومی حفظ شده و بازار همچنان کنشگر عرصه مدنی باقی خواهد ماند، یا شاهد تغییر در وضعیت نقش‌آفرینی بازار خواهیم بود؟ پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش اسنادی در گرداوری داده‌ها و استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی معتقد است سناریوی محتمل انزوای بازار و کنار رفتن تدریجی آن از عرصه جامعه مدنی و به تبع آن از دست دادن کارکردها و کارویژه‌های بازار در عرصه عمومی است، اتفاقی که به معنای حذف یکی از مهترین عناصر جامعه مدنی و کنشگران عرصه عمومی خواهد بود.