فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور ارزیابی غلظت نیترات و فلزات سنگین در خاک و اندام خوراکی کاهو در مزارع دشت ورامین، پژوهش حاضر در سال زراعی 97-1396 انجام شد. برای انجام پژوهش، تعداد 30 مزرعه کاهو در دشت ورامین انتخاب شد. در فصل برداشت کاهو به مزارع فوق مراجعه و نمونه­برداری مرکب از خاک و محصول انجام شد و میانگین غلظت نیترات و فلزات سنگین در خاک و محصول با حدود استاندارد از طریق آزمون تی تک­نمونه­ای، مقایسه آماری شدند. میانگین غلظت نیترات، سرب و کادمیوم در کاهو به‌ترتیب 2756، 46/1 و 11/0 میلی‌گرم در کیلوگرم وزن تازه بود که به‌ترتیب، 8/1، 3/7 و 1/1 برابر استاندارد اعلام‌شده توسط سازمان ملی استاندارد ایران بود. میانگین غلظت نیترات و غلظت کل سرب، کادمیوم و نیکل در خاک مزارع کاهو به‌ترتیب 27، 42، 64/­0و 5/42 میلی‌گرم در کیلوگرم بود که غلظت نیترات و سرب به‌ترتیب 35 و 180 درصد بیش‌تر از حد مجاز بود. ارزیابی خطر ناشی از ورود عناصر سنگین به بدن و بیماری­های غیرسرطانی با فرمول­های ارائه‌شده توسط سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا انجام شد. در این راستا از شاخص خطرپذیری به بیماری­های غیرسرطانی (HQ) استفاده شد. شاخص خطرپذیری به بیماری‌های غیرسرطانی برای کلیه آلاینده­ها، کم‌تر از یک بود که مؤید عدم خطر برای مصرف بود. شاخص تجمع زیستی برای تمام فلزات موردمطالعه، کم‌تر از یک بود. بیش‌ترین عامل تجمع زیستی متعلق به فلز سنگین کادمیوم بود که نشان‌دهنده تمایل کاهو به جذب و انباشت کادمیوم در مقایسه با سایر فلزات سنگین بود. براساس نتایج این پژوهش، احتمال مواجهه با بیمارى­هاى غیرسرطانى ناشى از نیترات و فلزات سنگین از مسیر خوردن کاهو به­طور جدى وجود ندارد، اما پایش غلظت نیترات و فلزات سنگین در خاک و کاهو در فواصل زمانى مختلف ضرورى است.