تحلیل پیامدهای پیشران میان رشتهای و کاربردی شدن علم بر سبک تحصیلی طلاب حوزه های علمیه
نویسندگان
1 دانشجو دکتری،سیاست گذاری فرهنگی ،دانشکده فرهنگ و علوم اجمتاعی و رفتاری، دانشگاه باقرالعلوم،قم،ایران
2 استادیار،گروه سیاستگذاری خانواده محور، دانشکده علوم خانواده،دانشگاه تهران تهران،ایران
doi
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی تحولات سبکهای تحصیلی طلاب و پیامدهای میان رشتهای و کاربردی شدن علوم در حوزههای علمیه انجام شده است. ضرورت این پژوهش ناشی از نیاز به بازتعریف نقش طلاب در مواجهه با چالشهای معاصر و تطبیق علوم حوزوی با نیازهای روز جامعه است. در این پژوهش، ابتدا ریختشناسی زمینهها و دلایل تنوع سبکهای تحصیلی طلاب بررسی شده است. سپس سه پیشران اصلی شامل میانرشتگی و کاربردی شدن علم، اقتصادی شدن علم، و مشارکتی شدن فرآیند علمآموزی تبیین شده و یکی از این پیشرانها (میانرشتگی و کاربردی شدن علم) مورد تحلیل عمیق قرار گرفته است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل پیشران و استفاده از چرخ آینده با مشارکت پانل متخصصان بوده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که میانرشتگی و کاربردی شدن علم، پیامدهای قابلتوجهی برای حوزههای علمیه به همراه خواهد داشت. دو یافته کلیدی عبارتند از: ۱) پیشبینی شکلگیری بازار رزومهسازی به دلیل افزایش نیاز به تخصصهای متنوع و رقابتی شدن فضای علمی؛ ۲) اهمیت رویکرد حل مسئلهای بهعنوان راهکاری اصلی برای برونرفت علوم حوزوی از وضعیت فعلی و پاسخگویی به نیازهای جامعه. سایر یافتهها نشاندهنده افزایش تمایل طلاب به ارتباطات میانرشتهای و تحصیلات دانشگاهی، رشد آموزشهای مهارتمحور، کمرنگ شدن علوم سنتی حوزوی مانند فقه و اصول، و تقویت کارهای تیمی در حوزههای دینی است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در ساختارهای آموزشی و پژوهشی حوزههای علمیه تأکید دارد تا بتوانند بهطور مؤثر با چالشهای معاصر همگام شوند.
