بررسی زمینه‌های ورود روایات التقاطی ایرانی-سامی به تاریخ ملی ایرانیان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد تاریخ ایران و جهان باستان، دانشگاه کالیفرنیا، ارواین، ایالات متحدۀ آمریکا

doi
10.52547/hlit.2022.223016.1056
چکیده

هدف این مقاله بررسی زمینه‌های پیدایش و ورود گونه­ای از روایات التقاطی در زنجیرۀ روایت­های تاریخ ملی ایرانیان است که از طریق ادغام شخصیت­های آریایی و شخصیت­های سامی ایجاد شده­اند. در راستای این هدف، ضمن نقد آرای پیشینیان ـ که دلایل این مسئله را عمدتاً در دورۀ پیش از اسلام و نقش یهودیان و مسیحیان جست‌وجو کرده‌اند ـ نبود شاهدی برای این دسته از روایات در متون پهلوی و منابع ایرانی تا دوران اسلامی را متذکر شده‌ایم و بر انتقال مرجعیت دینی از شریعت زردشت به شریعت اسلام تأکید کرده­ایم. در ادامه، محاسبۀ تاریخ بر اساس سنت آریایی از یک سو و اصالت ­دادن به شخصیت‌ها و روایات سنت سامی از سوی دیگر را به‌عنوان علل زمینه‌ساز، معرفی کرده­ایم، عللی که منجر به بروز تضادهای این دو سنت در مقوله­های نخستین انسان، تشعب اقوام و رسالت و سلطنت جهانی شده است. و روایاتِ التقاطیِ برساخته از این دو جریان روایی را تمهید مورخان و نسب‌شناسان مسلمان برای مرتفع ساختن این تضادها دانسته­ ایم.