تاثیر انگلستان بر رویکردهای نظامی، فکری و سیاسی جنبش جنگل
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان
doi
10.22111/jhr.2021.37968.3104چکیده
با اینکه جنگلیها شروع مبارزات خود را در مواجهه با روسیه تزاری آغاز کرده بودند، اما در بین نیروهای خارجی، انگلیسیها به طور مستقیم و غیرمستقیم تاثیر زیادی بر جهتگیریهای نظامی، سیاسی و ایدئولوژیکی آنها برجای نهادند. این تاثیرگذاری به ویژه بعد از قرارداد ترکمخامصه جنگلیها با نیروهای نظامی بریتانیا در مرداد 1297 خ. محسوستر شد. زیرا مفاد معاهده جنگلی-ها با نیروی نظامی بریتانیا نشان میدهد که آنها شکست نظامی از سوی نیروی دانسترفورس را پذیرفته بودند، متعاقب این قرارداد، جنگلیها مجبور به اخراج نیروهای آلمانی و عثمانی از جنگل شدند و به دنبال آن چرخش ایدئولوژیک در بدنه جنبش پدید آمد، زیرا از تابستان 1297خ. جایگاه اتحاد اسلام تضعیف شد و به دنبال آن کمتر از شش ماه با جدایی برخی از شخصیتهای جناح راست جنبش، موجب گرایش بیشتر نیروهای جوان جنگلی به بلشویکها گشت. هرچند انگلیسیها آشکارا موجب این تحولات نشدند، اما این حوادث از پیامدهای حضور آنها در گیلان و فشار وثوقالدوله بر جنبش بود. حوادث یادشده موجب تنها ماندن کوچکخان از سوی شخصیتهایی شد که وی با اتکا به آنان جنبشجنگل را سامان داده بود. پس از این رویدادها، جنبش ناخواسته در مسیری گام نهاد که در راستای منافع انگلیسیها بود. پرسش نوشتار حاضر بر این نکته قرار دارد، انگلیسیها در نتیجه اتخاذ چه تدابیری زمینههای ضعف فکری،سیاسی و نظامی جنبشجنگل را فراهم کردند؟
