تبیین و تحلیل سازوکار شکل گیری شهر‌سازی در شاهنشاهی ساسانی(224-651م.)

نویسندگان

1 گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی ،واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، زبان ها و تمدن های دنیای باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22111/jhr.2021.36448.2982
چکیده

شهرسازی در دورۀ ساسانی همواره مورد توجه پادشاهان این سلسله بوده و اهمیّت آن را می‌توان از نام بسیاری از شهرهای کنونی دریافت که هنوز نام برخی از پادشاهان این سلسله را بر خود دارند. ساخت و نام‌گذاری شهرها با ترکیبی از نام پادشاه یا ایران با کلمۀ فرّه، گویای گرایش‌های ملّی و مذهبی آن‌ها و تلاش برای اثبات مشروعیت خویش است. این پژوهش با یهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و روش توصیفی-تحلیلی به دنبال یافتن پاسخی برای این پرسش است که چه عواملی برساز‌‌و‌‌کار شکل‌گیری شهرسازی در دورۀ ساسانی مؤثر بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که عوامل جمعیت‌شناختی، ساخت سازه‌های آبی، دفاع از مرزهای کشور و همچنین مقابله با مدعیان سلطنت از عوامل شکل گیری شهرهای ساسانی محسوب می‌شوند. این عوامل با یکدیگر و با شکل‌گیری شهرها رابطۀ تعاملی داشته‌اند، به گونه‌ای که گاهی ایجاد سازه‌های آبی ساخت شهر جدید را میّسر می‌نمود و گاهی همانند فلات مرکزی ایران، انتقال جمعیت‌، امکان آبادانی و ساخت سازه‌های آبی و در نتیجه گسترش شهرها در مسیر این سازه‌ها را فراهم می کرد.