بررسی ماهیت درونزایی و برون‌زایی نقدینگی در اقتصاد ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

2 استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22034/ecoj.2021.46454.2898
چکیده

هدف اصلی این مطالعه افزایش درک سازوکار خلق نقدینگی در اقتصاد ایران با استفاده از داده­های فصلی طی سال­های 1399:3-1362:2 از طریق ارزیابی تجربی دو نظریه اصلی پولی (نظریه پول درون‌زا (پساکینزین­ها) و نظریه پول برون‌زا (پول‌گرایان)) است. در اکثر مطالعات تجربی در تشخیص ماهیت درون‌زایی و برون‌زایی نقدینگی از آزمون علیت گرنجر و هم­انباشتگی استفاده شده است اما به دلیل برخی محدودیت­های مدل هم انباشتگی، کریستوف و سیریل (2020) آزمونی جایگزین مبتنی بر مفهوم اقتصاد سنجی درون‌زا پیشنهاد می­دهند. ازاین‌رو، به‌منظور مقایسه و تشخیص ماهیت نقدینگی در اقتصاد ایران ابتدا تخمین مدل در مطالعه حاضر براساس آزمون هم­انباشتگی صورت گرفته و در ادامه با توجه به محدودیت­های ذکر شده از روش رگرسیون ابزاری استفاده شده است. شواهد تجربی حاکی از تائید برون‌زایی نقدینگی در بازه زمانی 1379:4-1362:2 (تا قبل از خصوصی‌سازی بانک­ها) بوده، اما در بین سال­های 1380:1-1399:3  نتایج به‌دست ‌آمده حاکی از آن است که؛ 1) ماهیت نقدینگی در بازه زمانی مذکور درون‌زا است و 2) دیدگاه ساختارگرایان و ترجیحات نقدینگی درون‌زایی پول پساکینزی مورد تأیید است. بر این اساس، درون‌زایی نقدینگی در بازه زمانی 1380:1-1399:3 نشان می­دهد که علاوه بر بانک مرکزی، بانک­ها نیز امکان خلق و ایجاد نقدینگی در اقتصاد را دارند.