فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قالیچه‌های تصویری دورۀ قاجار، بازتابی از تحولات و شرایط اجتماعی، فرهنگی و هنری آن دوره بوده‌اند. داستان خسرو و شیرین سرودۀ نظامی گنجه‌ای در قرن ششم ه.ق.، بیش از دیگر داستان‌های ادبی بر این قالیچه‌ها نقش‌ شده‌است. هدف پژوهش، کشف معنای مستتر در پیدایش تصویر ملاقات شیرین و فرهاد بر قالیچه‌های تصویری است و پرسش پژوهش این است که چگونه می‌توان این قالیچه‌ها را بر اساس رویکرد آیکونولوژی و نظریات پانوفسکی تحلیل کرد. پژوهش از نظر هدف، بنیادی و روش آن توصیفی-تحلیلی است. تعداد نمونه‌های مورد مطالعه دو قالیچه با مضمون ملاقات شیرین و فرهاد است و گرد‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد رواج اسطورۀ زن فرنگ در دورۀ قاجار موجب اعتبار نام شیرین در داستان آشنای نظامی شد و یکی از عواملی گشت که این داستان بیشتر از دیگر داستان‌های ادبی ایران بر قالیچه‌های تصویری نقش شود. شکل‌گیری صحنۀ ملاقات شیرین و فرهاد بر قالیچه‌ها نشان‌دهندۀ اتفاقی در ناخودآگاه جمعی است که تحت‌تأثیر غرب و روح زمانه در دورۀ قاجار رخ داده است. تصویر ملاقات شیرین و فرهاد بر قالیچه‌ها می‌تواند اشاره‌ای به اوضاع و شرایط نامساعد جامعۀ قاجار، کنایه‌ای به تبعیض جنسیتی زنان و دسیسه‌‌های شاه و درباریان برای از میان برداشتن افراد کارآزموده باشد.