مناسبات طریقت مولویه با حکومت عثمانی از دوره مصطفی اول تا پایان دوره عثمانی‌ها

نویسندگان

1 گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ماکو، ماکو، ایران

doi
10.22111/jhr.2021.35080.2862
چکیده

مولویه یکی از طریقت‌های قدرتمند و پراهمیت در قلمرو عثمانی بود که با تکیه‌بر آداب و اصول تصوف فعالیت می‌کرد. مولویه از طریق سازگاری با اصول سیاسی و مذهبی امپراتوری عثمانی، پیوند عمیقی با عثمانی‌ها برقرار نمود و بانفوذ در دستگاه حکومتی عثمانی، گسترش بسیاری یافت و مدت‌ها در عرصه‌های مختلف جامعه عثمانی فعالیت نمود. خواست بنیادی مقاله حاضر، واکاوی مناسبات سیاسی، اجتماعی و مذهبی مولویه با حکومت عثمانی از اوایل قرن یازدهم هجری قمری/ هفدهم میلادی تا پایان دوره عثمانی‌ها می‌باشد. رویکردها و فعالیت‌های مولویه در قلمرو عثمانی، مناسبات مولویه با حکمرانان عثمانی و عملکرد مولویان در دوره اصلاحات، مهم‌ترین مباحث موردبررسی می‌باشند. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات نیز کتابخانه‌ای است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، مولویه همواره با دولت عثمانی روابط پایدار و تنگاتنگی داشته است و مولویان بزرگی نیز بانفوذ در دستگاه حکومتی عثمانی، خدمات ارزنده‌ای به دولت عثمانی کرده و منجر به حمایت عثمانی‌ها از مولویه گشته‌اند، به‌طوری‌که حتی مولویه جایگزین بکتاشیه شده است. بدین ترتیب مولویه غیر از مواقع بسیار نادر، در امور سیاسی حکومت عثمانی دخالت ننموده و مورد سختگیری واقع نگردید.