بررسی نهادهای حقوقی خانواده از منظر اخلاق اسلامی
نویسندگان
1 دانشگاه امام صادق (ع)
doi
چکیده
بررسی نقش ارزشهای اخلاقی به عنوان یکی از عناصر شکلدهنده قواعد حقوق خانواده موضوع اصلی این مقاله است. این تحقیق بر آن است تا با بیان مفهوم ارزشهای اخلاقی، مبانی حقوق اسلامی و راههای کشف علل و مبانی حقوق اسلامی به ارزشهای اخلاقی به عنوان یکی از مبانی حقوق اسلامی و به ویژه، حقوق خانواده بپردازد. در این راستا سه مورد علقه زوجیت، مهریه و نفقه درنظر گرفتهشده است. ارادهی خداوند مبنای حقوق اسلامی است و بقیه مبانی از ارادهی او سرچشمه میگیرند. عقل به ملازمهی میان مبنابودن فطریات در وضع قوانین الهی و مبنابودن ارزشهای اخلاقی، که یکی از گرایشهای فطری است، پی برده و کشف میکند که ارزشهای اخلاقی به عنوان یکی از گرایشات فطری در وضع قوانین شرعی نقش مبنایی دارد. اثبات این ملازمه توسط عقل و بررسی آیات و روایات، در حقوق خانواده که نهادی مبتنی بر روابط میان انسانهاست، روشنتر است. عقل انسان به ملازمهی میان مبنابودن فطریات در ایجاد علقهی زوجیت و مبنابودن ارزشهای اخلاقی، که یکی از گرایشهای فطری است، پی میبرد. این کشف عقلی به طریق مشابه در مورد مهریه و نفقه نیز وجود دارد. به کمالرساندن ارزشهای اخلاقی علت (مبنا) تشکیل و ایجاد خانواده (علقه زوجیت) است، بخشش و دادن هدیه از سوی مرد، که یک ارزش اخلاقی است، مبنای مهریه است و مبنای نفقه نیز یک ارزش اخلاقی (ایثار و انفاق) است.