فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مرکزیّت آتش و آتشکده در دین ایرانی، و به تبع آن در آیین زردشت، همواره یکی از شناخته‌شده‌ترین و آشکارترین جنبه‌های این دین بوده است و نیایش آتش و مناسک مرتبط با آن چنان در فرهنگ و دین ایران باستان ریشه دوانیده و از چنان اهمیت و محوریّتی برخوردار بوده که مشاهده‌گران ظاهربین را چاره‌ای باقی نمی‌ماند جز اینکه ایرانیان باستان را آتش‌پرست نام نهند. پژوهش حاضر، پژوهشی است توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر روش تحقیق کتابخانه‌ای که با تکیه بر اسناد و متون تاریخی و نیز بهره‌گیری از داده‌های مردم‌شناسانه، به بررّسی دلایل و زمینه‌هایی می‌پردازد که چنین جایگاه برجسته‌ای را برای آتش و آتشکده‌ها در فرهنگ ایران باستان فراهم ساخته‌اند. بدین منظور، ابتدا به سراغ کارکرد دینی آتش و آتشکده‌ها می‌رود و نقش آتش به مثابۀ واسطۀ میان انسان‌های زمینی و ایزدان آسمانی را به بحث می‌گذارد و سپس، از کارکرد اجتماعی آتشکده‌ها- و به‌ویژه آتش‌های بهرام- از حیث نقش آن‌ها در شکل‌ دادن به هویّت اجتماعی و به دنبال آن، تقویت یگانگی و همبستگی اجتماعی سخن می‌گوید و بر این اساس، برخی از وقایع تاریخی در ایران باستان و روزگار اسلامی را تبیین می‌کند.