ارزیابی واکنش ارقام و لاین‌های امیدبخش گندم دیم به تأخیر در زمان کاشت در شرایط مشهد

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بجنورد، ایران

doi
10.22059/jci.2021.306231.2419
چکیده

به‌منظور ارزیابی عملکرد دانه ژنوتیپ­های گندم دیم در دو تاریخ کاشت و تعیین ارقام مناسب برای کاشت با تأخیر، آزمایشی به‌صورت کرت­های یک­بار خردشده با سه تکرار طی دو سال زراعی 1396-1394 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی طرق در مشهد به‌اجرا درآمد. عامل اصلی تاریخ کاشت در دو سطح پاییزه و انتظاری و عامل فرعی ژنوتیپ‌های گندم در 16 سطح (14 رقم و دو لاین امیدبخش) و شامل ارقام آذر2، آفتاب، اوحدی، باران، دهدشت، رصد، ریژاو، سبلان، سرداری، قابوس، کراس­سبلان، کریم، کوهدشت و هما بود. نتایج نشان داد که زمان گلدهی ارقام متفاوت بود و در تاریخ کاشت­های موردبررسی هیچ‌یک از ارقام در دامنه دمایی مطلوب گلدهی را آغاز نکردند. از نظر عملکرد دانه نیز اختلاف معنی­داری بین ژنوتیپ­های موردبررسی وجود داشت و ارقام کریم و ریژاو به­ترتیب با میانگین 1430 و 1326 کیلوگرم در هکتار  بیش­ترین و ارقام اوحدی و رصد به­ترتیب با میانگین 893  و 925 کیلوگرم در هکتار کم­ترین عملکرددانه را نشان دادند، تفاوت بیش­ترین و کم­ترین میزان عملکرد دانه حدود 60 درصد بود. براساس نتایج با تأخیر در کاشت، گلدهی ارقام فاصله بیش­تری از شرایط مطلوب دمایی یافت و بنابراین تاریخ کاشت پاییزه توصیه می­شود. هم‌چنین برای کشت پاییزه، ارقام کریم و ریژاو و برای کشت انتظاری فقط ارقام بهاره نظیر کریم و آفتاب پیشنهاد می­شود.