فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، کاهش سرزندگی در فضاهای جمعی مجتمع‌های مسکونی، به‌ویژه در شهرهای بزرگ ایران نظیر تهران، به یکی از دغدغه‌های اصلی طراحان و سیاست‌گذاران شهری تبدیل شده است. ضعف در طراحی کالبدی، نبود بستر مناسب برای تعاملات اجتماعی، و نادیده ‌گرفتن مؤلفه‌های رفتاری و معنایی، از عوامل کلیدی در افت کیفیت فضاهای زیست‌پذیر شهری به ‌شمار می‌روند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و مدل‌سازی ساختاری روابط میان مؤلفه‌های کالبدی، حرکتی ـ رفتاری و ادراکی ـ معنایی با میزان سرزندگی در فضاهای جمعی مجتمع‌های مسکونی میان‌مرتبه در منطقۀ ۲۲ تهران انجام شده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد ترکیبی با طرح اکتشافی متوالی انجام شده، به‌طوری‌که ابتدا در بخش کیفی از تحلیل محتوای متون و مصاحبه بهره گرفته شد و سپس در بخش کمی از پرسش‌نامۀ ساختاریافته استفاده گردید. در این پژوهش، متغیرهای کالبدی (فرم، عملکرد، ایده، فناوری، یکپارچگی) به‌عنوان متغیرهای مستقل، متغیرهای حرکتی ـ رفتاری (مطلوبیت، آسایش، حضورپذیری و قلمروگرایی) به‌عنوان متغیرهای میانجی، و متغیرهای ادراکی ـ معنایی (پویایی، دل‌بستگی، رضایت، پاسخ‌دهی و آرامش) به‌عنوان متغیرهای وابسته در نظر گرفته شده‌اند. روش پژوهش حاضر از نوعمطالعۀ کمی ـ کیفی است. شیوۀ جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز، استفاده از پرسش‌نامۀ ساختاریافته بوده است. جامعۀ آماری شامل ۲۵۵ نفر از ساکنان مجتمع‌های میان‌مرتبۀ منتخب در منطقۀ ۲۲ تهران بوده و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی انجام شده است. کفایت نمونه‌گیری با آزمون KMO تأیید می‌شود. پایایی و روایی پاسخ به سؤالات مندرج در پرسش‌نامه نیز به‌ترتیب با تعیین آلفای کرونباخ و شاخص برازش مدل تأیید شده است. داده‌ها با مدل‌سازی و تحلیل مسیر در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. تحلیل مسیر اطلاعات کسب‌شده سه رابطۀ اساسی را با اندازۀ اثری بزرگ در مدل ساختاری مزبور نشان می‌دهد: 1. ارزش‌های کالبدی تحت‌تأثیر متغیرهای حرکتی در محیط مسکونی، سرزندگی ساکنان را احیا می‌کنند؛ 2. ارزش‌های رفتاری تحت‌تأثیر متغیرهای حرکتی، سرزندگی ساکنان را احیا می‌کنند؛ 3. ارزش‌های معنایی، به‌عنوان متغیرهای وابستۀ سرزندگی، تحت‌تأثیر عامل‌های کالبدی عمل می‌کنند. در تحقق سرزندگی ساکنان در میان ارزش‌های کالبدی، بیشترین تأثیر را عامل فرم به‌عنوان متغیر مستقل و در میان متغیرهای حرکتی، حوزۀ ارزش‌های کالبدی به‌عنوان متغیرهای میانجی تأثیر داشته‌اند و در میان متغیرهای سرزندگی بیشترین تأثیر را متغیر پویایی به‌عنوان متغیرهای وابسته خواهند داشت.