تحلیلی بر تأثیرات جنگ سرد و نظام دوقطبی بر روابط ایران و عراق در دوره پهلوی دوم

نویسندگان

1 استاد گروه تاریخ دانشگاه بین المللی امام خمینی

2 دانشجوی دکتری دانشگاه پیام نور

doi
10.22111/jhr.2020.35309.2887
چکیده

با پایان یافتن جنگ دوم جهانی، دگرگونی های عمده‌ای در روابط بین المللی بوجود آمد و زمینه‌های شکل‌گیری نظام دو قطبی فراهم گردید. آمریکا و شوروی به عنوان رهبران دو بلوک شرق و غرب، دریک رقابت همه جانبه مقابل یکدیگر قرار گرفتند. خاورمیانه نیز یکی از مناطق رقابت دو ابرقدرت بود. ابرقدرت‌ها در دوران جنـگ سـرد تـلاش کردنـد بـا عضوگیری از میان کشورهای منطقه خاورمیانه، اهداف خود را دنبال نمایند. دولتهای منطقه از جمله ایران و عراق نیز بـا پیوستن بـه یکـی از دو ابرقدرت عملاً در یکی از این دو اردوگاه قرارگرفتند. رهبران دو بلوک همچنانکه خود را متعهـد بـه حمایت از متحدان منطقه‌ای خود می‌دانستند، در مقابل انتظـار دنباله‌روی آنها از سیاست‌های خود را داشتند، بر این اساس مدیریت اوضاع، عملاً در دست ابرقدرت‌ها بود، و اقدامات متحدان منطقه‌ای، صرفاً در راستای منافع آن کشورها دنبال می‌شد. بنابراین روابط و مناسبات کشورهای ضعیف با یکدیگر به اراده و خواست کشورهای بزرگ، هدایت وکنترل می‌شد و آنها را از هم دور یا نزدیک می کرد، به گونه‌ای که این کشورها در چهارچوب منافع قدرتهای مسلط، با یکدیگر به منازعه پرداخته و درگیر جنگ نیابتی می‌شدند. در پژوهش پیش‌روی با تکیه بر روش توصیف همراه با تحلیل و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه‌ای تأثیرات جنگ سرد بر روابط ایران و عراق بررسی و تحلیل شده است.