فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهر ندوشن واقع در 105 کیلومتری شهر یزد به‌عنوان مفصل ارتباطی بین دو حوزۀ یزد و اصفهان مطرح بوده است. در دورۀ صفویه، شارستان ندوشن و برج ‌و باروی شهر گسترش ‌یافته و ساخت‌وساز خانه‎ها نیز افزایش پیدا کرده است. در دوران معاصر، بسیاری از بافت و خانه‌های صفوی ندوشن تخریب و دچار تغییر شده است؛ لذا بازشناسی خانه‌های صفوی ندوشن امری مسجل و ضروری است. هدف این پژوهش بررسی و مطالعۀ گونه‌های معماری خانه‌های دورۀ صفوی شهر ندوشن است که تاکنون کسی به آن مبادرت نورزیده است. رویکرد این پژوهش کیفی بوده و برای جمع‎آوری داده‎ها از دو روش میدانی و اسنادی و در بخش تحلیل داده‎ها نیز از روش توصیفی‌تحلیلی استفاده ‌شده است. این تحقیق با مطالعات بستر و زمینۀ خانه‌ها شروع‌ شده و در ادامه، فضاهای مشترک خانه‎های صفوی بررسی شده‌ و خانه‌ها از جنبۀ فضاهای معماری و ویژگی‌های سازه‌ای مورد مقایسۀ تطبیقی قرار گرفته و درنهایت، تجزیه‌وتحلیل نهایی براساس ویژگی‌های کیفی و کمی بین این خانه‌ها صورت پذیرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در دورۀ صفوی دو گونه خانه به‌صورت‌های چهارصفه و حیاط‌دار در ندوشن به کار می‌رفته است. خانه‌های چهارصفۀ صفوی ندوشن وامدار و تداوم الگوی کهن خانه‌سازی چهارصفه در منطقۀ یزد و میبد بوده که با تغییراتی کالبدی به حیات خود ادامه داده است. خانه‌های حیاط‌دار دارای دو زیرگونه به‌صورت خانه‌هایی با تقسیمات سه‌قسمتی و پنج‌قسمتی است. خانه‌های یک جبهه ساخت با تقسیمات سه‌قسمتی بیشترین تعداد خانه‌های صفوی ندوشن را تشکیل می‌دهند و پس‌ از آن، خانه‌های اعیانی با تقسیمات پنج‌قسمتی را شامل می‌گردد. درنهایت می‌توان اذعان نمود خانه‌های صفوی ندوشن دارای رگه‌هایی از معماری صفوی اصفهان و معماری محلی و بومی هستند.