فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از هنرمندان نجار دورۀ قاجاری منطقۀ کاشان که از وی اطلاعات چندانی در دست نیست، صفرعلی بیدگلی است. در این مقاله، هشت اثر نجاری وی معرفی می‌شود؛ این آثار که برخی از آنان تاکنون شناسایی نشده بودند، شامل سه در دو‌لنگه‌ای چوبی زیارتگاه امامزاده محمد نوش‌آباد، مسجدجامع ابیانه و بی‌بی شاه‌زینب یزدل، چهار منبر در حسینیۀ چهارسوق آران، حسینیۀ توی‌ده نوش‌آباد، مسجدجامع ابیانه و حسینیۀ خانقاه بیدگل و یک رحل سلطانی است. این آثار طی دوره‌ای پنجاه‌ساله‌ ـ از سال 1267 تا 1317 هجری قمری ـ انجام شده است. هدف اصلی این مقاله شناسایی آثار صفرعلی و شناختی هرچند کوتاه از زندگی اوست. ازاین‌رو در پی این پرسش هستیم که صفرعلی کیست و از وی چه آثاری بر جای مانده و این آثار به‌لحاظ هنری و محتوایی چه ویژگی‌هایی دارد؟ داده‌های پژوهش عموماً به‌صورت میدانی جمع‌آوری شده و سپس با توجه به منابع اِسنادی، توصیف و تحلیل شده است. صفرعلی هنرمندی است که بیشترین حجم آثار نجاری اواخر دورۀ قاجاری و آخرین منبت‌کاری‌های فاخر مذهبی منطقۀ کاشان از اوست. سبک بیشتر این آثار که ادامۀ خلاقانۀ شیوۀ معاصران است، شامل منبت‌کاری نقوش هندسی بر محور شمسه و طرح‌های گل‌میخی خلال آن است. آثار وی به‌لحاظ هنری، ارزشمند و به‌لحاظ محتوا دربردارندۀ نام هنرمند، بانیان، تاریخ و مفاهیم دینی به‌ویژه باورها و عقاید شیعی در قالب عبارات عربی و اشعار فارسی است. از محمود پسر صفرعلی نیز که در چند کار نجاری با پدر همکاری داشته، لنگ دربی منبت‌کاری در مسجدجامع نوش‌آباد بر جای مانده است.